COMMUNITY
Oefentoets · Nederlands · vwo 6 literatuur 1880-heden
Leerling vwo 6
NederlandsVak
10 vragenOmvang
WAT ZIT ERIN
1Een roman uit 1890 bevat een verteller die geregeld uitlegt welk gedrag de lezer als deugdzaam moet beoordelen. De hoofdpersoon wordt vooral beschreven via algemene sociale typen, terwijl diens persoonlijke zintuiglijke ervaringen nauwelijks worden uitgewerkt. Welke ingreep past het best bij de poëtica van de Tachtigers?
De antwoorden zie je tijdens het oefenen
10 vragen
1
Een roman uit 1890 bevat een verteller die geregeld uitlegt welk gedrag de lezer als deugdzaam moet beoordelen. De hoofdpersoon wordt vooral beschreven via algemene sociale typen, terwijl diens persoonlijke zintuiglijke ervaringen nauwelijks worden uitgewerkt. Welke ingreep past het best bij de poëtica van de Tachtigers?
De moraliserende commentaren uitbreiden, zodat de roman de lezer nog duidelijker opvoedt.
De verteller vervangen door een vertelwijze die de unieke gevoels- en zintuiglijke beleving van de hoofdpersoon centraal stelt.
De hoofdpersoon sterker laten functioneren als representant van zijn sociale klasse.
De handeling zakelijker samenvatten en beschrijvende passages zo veel mogelijk schrappen.
2
Een schrijver publiceert een roman waarin dezelfde gebeurtenis via drie onverenigbare bewustzijnen wordt verteld. De hoofdstukken zijn zorgvuldig geordend, de taal blijft beheerst en de lezer moet vooral nadenken over de vraag of een samenhangende werkelijkheid wel kenbaar is. De schrijver wil nadrukkelijk niet choqueren of de burgerlijke smaak bespotten. Welke duiding is het best te verdedigen?
Dit is modernistisch proza, omdat de vorm de complexe en verbrokkelde ervaring van werkelijkheid onderzoekt.
Dit is Nieuwe Zakelijkheid, omdat een geordende hoofdstukstructuur wijst op sobere reportagestijl.
Dit is avant-gardistisch proza, omdat elke roman met meerdere perspectieven per definitie tradities provoceert.
Dit is neoromantisch proza, omdat onverenigbare perspectieven een verlangen naar ontsnapping uitdrukken.
3
Een schrijver beschrijft een kantoorstad in 1932. De tekst bestaat uit korte, registrerende zinnen: "Om acht uur gaat de lift omhoog. Op verdieping zeven brandt licht. De chef tekent drie formulieren." De verteller verklaart geen gevoelens, gebruikt vrijwel geen beeldspraak en laat details weg die niet functioneel zijn. Welke interpretatie van deze vormkeuze is het best verdedigbaar?
De taal wil rauwe innerlijke emoties rechtstreeks uitdrukken, ook ten koste van een herkenbare werkelijkheid.
De absurde, toevallige woordcombinaties ontregelen bewust de logica van de burgerlijke maatschappij.
De droomachtige opeenvolging van beelden geeft toegang tot het onderbewuste van de verteller.
De sobere registratie maakt de geordende buitenwereld zichtbaar zonder die emotioneel of symbolisch uit te vergroten.
4
Een romanschrijver laat een hoofdpersoon tijdens een hectische treinreis herinneringen, angsten en waarnemingen door elkaar ervaren. De hoofdstukken volgen daardoor niet de kloktijd, maar de innerlijke associaties van de hoofdpersoon. Welke combinatie van denker en maatschappelijke context verklaart deze vertelwijze het best?
Freud en vrouwenemancipatie: verdrongen driften maken een chronologische vertelwijze onmogelijk.
Bergson en de wederopbouw: restauratie vraagt om een terugkeer naar vaste, objectieve tijdsordening.
Benjamin en totalitarisme: reproduceerbaarheid verplicht schrijvers tot een lineaire montagevorm.
Bergson en verstedelijking: de innerlijk beleefde durée botst met de meetbare tijd van het moderne leven.
5
Een criticus bespreekt een roman die bestaat uit zorgvuldig geordende fragmenten, terugkerende motieven en wisselende perspectieven. Hij betoogt dat de roman als zelfstandig kunstwerk gelezen moet worden en dat biografische gegevens over de schrijver voor de interpretatie niet nodig zijn. Een tweede criticus antwoordt dat de roman pas werkelijk waarde krijgt wanneer de lezer daarin een onontkoombare, persoonlijke houding van de schrijver herkent. Welke tegenstelling formuleren de critici hiermee het scherpst?
De eerste criticus verdedigt autonome literatuur; de tweede sluit aan bij Forums opvatting van vent boven vorm.
De eerste criticus verdedigt neorealisme; de tweede sluit aan bij de Vijftigers.
De eerste criticus verdedigt l'art pour l'art; de tweede sluit aan bij het dadaïsme.
De eerste criticus verdedigt de Nieuwe Zakelijkheid; de tweede sluit aan bij het expressionisme.
6
Een criticus beweert dat een experimenteel gedicht uit 1952 en een naoorlogse roman hetzelfde verzet tegen burgerlijke zekerheden tonen. Welk verschil in literaire uitwerking onderbouwt die bewering het best?
De roman vermijdt taboeonderwerpen door zich te beperken tot alledaagse gebeurtenissen, terwijl het gedicht burgerlijke idealen bevestigt met logische redeneringen.
De roman gebruikt vooral vaste versvormen om de chaos te ordenen, terwijl het gedicht een chronologisch verhaal met een herkenbare held vertelt.
De roman en het gedicht verzetten zich vooral door een objectieve reportagestijl zonder persoonlijke gevoelens of taalexperimenten.
De roman toont een ontregelde werkelijkheid via een moreel stuurloze antiheld, terwijl het gedicht ontregeling vooral oproept via vrije associaties, beeldspraak en een losgelaten vorm.
7
Een dichter neemt zonder wijzigingen een automatisch gegenereerde melding van een gemeentelijke website op in een bundel. Door de plaatsing tussen gedichten wordt de tekst gelezen als commentaar op bureaucratische taal. Welke uitspraak verklaart het best waarom deze ingreep neorealistisch is?
De dichter vervangt de zakelijke formulering door vrije associaties, zodat klank belangrijker wordt dan betekenis.
De dichter onthult via een droombeeld verdrongen verlangens die achter de zakelijke formulering schuilgaan.
De dichter maakt van een bestaande gebruikstekst poëzie door context en selectie, zonder persoonlijke gevoelens of beeldspraak centraal te stellen.
De dichter gebruikt de mededeling als uitgangspunt voor een autobiografische bekentenis over vervreemding.
8
Een roman opent met een vrouw die een oude foto van een stationshal bekijkt. Elk hoofdstuk herneemt dezelfde middag, maar telkens blijkt een detail anders doordat de ik-verteller zich een gesprek anders herinnert, een gevoel achteraf invult of een eerdere interpretatie corrigeert. De feitelijke afloop van die middag blijft ondergeschikt. Welke analyse past het best bij hernieuwd modernistisch Revisorproza?
De roman volgt vooral het Forum-ideaal, omdat de herkenbare persoonlijkheid van de auteur belangrijker is dan de compositie.
De roman is vooral neorealistisch, omdat alledaagse voorwerpen zoals een foto rechtstreeks tot kunst worden verheven.
De roman gebruikt de verteller om te tonen dat werkelijkheid ontstaat uit een reconstructie van herinneringen, gedachten en gevoelens.
De roman streeft naar een zo objectief mogelijke registratie van de werkelijkheid door de feiten sober te rapporteren.
9
Een roman over de gevolgen van klimaatmigratie combineert getuigenissen, nieuwsberichten en persoonlijke herinneringen. De uitgever promoot het boek via gepersonaliseerde aanbevelingen als zowel ‘literaire roman’ als ‘spannende thriller’. Welke analyse verklaart het best hoe dit boek tegelijk hernieuwd engagement en het vervagen van literaire hiërarchieën laat zien?
Het boek is autonoom doordat maatschappelijke actualiteit en verkoopstrategie geen invloed hebben op de interpretatie ervan.
Het boek behoort tot de Nieuwe Zakelijkheid doordat nieuwsberichten en getuigenissen automatisch tot een sobere reportagestijl leiden.
Het boek is geëngageerd doordat het een maatschappelijke kwestie onderzoekt, terwijl de doelgroepgerichte marketing grenzen tussen hoge literatuur en populaire genres relativeert.
Het boek is uitsluitend postmodernistisch, omdat een roman met meerdere tekstsoorten geen betrokkenheid op de werkelijkheid kan nastreven.
10
Een jonge dichter schrijft in 1890 een manifest: "Mijn gedicht hoeft de samenleving niet te verbeteren en evenmin een algemene waarheid uit te leggen. Het moet zo precies mogelijk voelbaar maken hoe één avondregen op míj inwerkt." Welke beoordeling sluit het best aan bij de poëtica van de Tachtigers?
Het manifest past bij de Tachtigers, omdat het de schrijver verplicht maatschappelijke misstanden realistisch te analyseren.
Het manifest past niet bij de Tachtigers, omdat zij een objectieve verteller met een moreel oordeel noodzakelijk vonden.
Het manifest past niet bij de Tachtigers, omdat literatuur volgens hen vooral algemene, voor iedere lezer geldige emoties moest verbeelden.
Het manifest past bij de Tachtigers, omdat het schoonheid en een persoonlijke gevoelsuitdrukking boven een belerende boodschap stelt.
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
