Samenvatting · Bedrijfseconomie · havo 5 Investeren: terugverdientijd en netto contante waarde

Een bedrijf dat een nieuwe machine, een winkelpand of een webshop overweegt, geeft nu veel geld uit in de hoop dat het de komende jaren meer oplevert. Is dat verstandig? Na deze samenvatting kun je een investering beoordelen met de terugverdientijd en de netto contante waarde, en weet je waarom die twee methoden soms een andere keuze opleveren.

Wat is een investering?

Een investering is een uitgave nu waarvan de opbrengsten over meerdere jaren komen. Voorbeelden: een machine, een voertuig, software, een nieuwe vestiging. Dit onderwerp komt op havo vooral in het schoolexamen aan bod, en welke rekenmethoden je moet kennen hangt af van je methode en docent.

Bij investeringsselectie vergelijk je projecten of kies je of je een project wel of niet doet. Daarbij gebruik je:

• het investeringsbedrag (de uitgave aan het begin);
• de netto-ontvangsten per jaar: de ontvangsten die het project oplevert min de uitgaven die erbij horen;
• eventueel de restwaarde aan het einde.

Gebruik ontvangsten en uitgaven, geen opbrengsten en kosten. Afschrijving telt dus niet mee, want daar gaat geen geld uit. De afschrijving is de verdeling van de investeringsuitgave, die je al apart meetelt.

Terugverdientijd

De terugverdientijd (TVT) is de tijd die nodig is om het investeringsbedrag terug te verdienen met de netto-ontvangsten.

Zijn de netto-ontvangsten elk jaar gelijk, dan is het eenvoudig:

Zijn ze ongelijk, dan tel je de ontvangsten cumulatief op tot het investeringsbedrag is bereikt.

Voorbeeld (machine A): een koffiemachine kost € 30.000. De netto-ontvangsten zijn € 10.000 in jaar 1, € 12.000 in jaar 2, € 12.000 in jaar 3 en € 8.000 in jaar 4. Aan het einde van jaar 4 is er een restwaarde van € 3.000.

Na 2 jaar is er € 22.000 terugverdiend, er is nog € 8.000 nodig. In jaar 3 komt € 12.000 binnen. Als je aanneemt dat dit gelijkmatig over het jaar gebeurt:

Dat is 2 jaar en 8 maanden.

Beslisregel: een bedrijf stelt vaak een maximale terugverdientijd. Een project met een TVT korter dan die grens is acceptabel. Bij vergelijken van projecten heeft de kortste TVT de voorkeur.

Nadelen van de TVT:

• Hij houdt geen rekening met ontvangsten na de terugverdientijd.
• Hij houdt geen rekening met de tijdwaarde van geld: € 1.000 nu is meer waard dan € 1.000 over drie jaar.

Netto contante waarde

Geld dat je later ontvangt, is minder waard dan geld dat je nu hebt, omdat je het nu kunt beleggen of sparen (zie ook samengestelde interest). Bij de netto contante waarde (NCW) reken je daarom alle toekomstige ontvangsten terug naar het moment van de investering.

Hierin is $i$ de disconteringsvoet (rekenrente): het rendement dat het bedrijf minimaal wil halen. Dit getal staat in de opgave. De restwaarde reken je mee in het jaar waarin je die ontvangt.

Voorbeeld (machine A), disconteringsvoet 8%:

Beslisregel:

• NCW groter dan 0: het project haalt meer dan het gewenste rendement. Het is acceptabel.
• NCW gelijk aan 0: het project haalt precies het gewenste rendement.
• NCW kleiner dan 0: het rendement is lager dan gewenst. Niet doen.
• Kies je uit meerdere projecten met dezelfde investering, dan kies je de hoogste NCW.

Twee methoden, twee uitkomsten

Voorbeeld (machine B): zelfde investering van € 30.000, maar met netto-ontvangsten van € 20.000, € 12.000, € 6.000 en € 4.000 in de jaren 1 tot en met 4 (geen restwaarde).

Machine B verdient sneller terug, want er komt vroeg veel geld binnen. Machine A heeft de hoogste NCW, omdat de ontvangsten langer doorlopen en er een restwaarde is. Welke je kiest hangt af van wat het bedrijf belangrijk vindt: snel terugverdienen (weinig risico, weinig geld beschikbaar) of de grootste waarde op lange termijn.

Meer dan alleen cijfers

Bij een echte investeringsbeslissing spelen ook niet-financiële argumenten mee: het risico (hoe zeker zijn de ontvangsten?), de flexibiliteit, de kwaliteit en betrouwbaarheid van het product, het milieu en het imago. In een opgave gebruik je de gegevens uit de tekst: noem een cijfer en een gevolg.

Let op

• Gebruik netto-ontvangsten, niet winst. Afschrijving tel je niet mee.
• Het investeringsbedrag staat op tijdstip 0 en wordt niet verdisconteerd.
• Hoe hoger de disconteringsvoet, hoe lager de contante waarden en dus de NCW.
• Bij de TVT gebruik je alleen de ontvangsten tot het moment waarop het investeringsbedrag is terugverdiend.
• Zet bij elke NCW de eenheid erbij (euro) en geef aan of de uitkomst positief of negatief is.