VRAAG 1 · VERBRANDING IN CELLEN
Oefentoets
8 vragen
Verbranding in cellen
Biologie · mavo 2
COMMUNITY
Samenvatting · Biologie · mavo 2 Verbranding in cellen
Leerling mavo 2
BiologieVak
WAT ZIT ERIN
1Verbranding in cellen Wat is verbranding? Verbranding is een proces waarbij een brandstof met zuurstof wordt omgezet in nieuwe stoffen. Daarbij komt energie vrij. In je lichaam gebeurt verbranding voortdurend, in alle cellen. Ook als je slaapt. De energie uit de…
Bewaar deze samenvatting
Verbranding in cellen
Wat is verbranding?
Verbranding is een proces waarbij een brandstof met zuurstof wordt omgezet in nieuwe stoffen. Daarbij komt energie vrij.
In je lichaam gebeurt verbranding voortdurend, in alle cellen. Ook als je slaapt. De energie uit de verbranding gebruik je onder andere voor:
- bewegen;
- warm blijven;
- groeien;
- herstellen;
- het werken van organen.
De belangrijkste brandstof in je lichaam is glucose. Glucose krijg je binnen met je voedsel.
De vergelijking van verbranding in cellen is:
Bij deze verbranding:
1
komen glucose en zuurstof in een cel;
2
wordt glucose afgebroken;
3
komt energie vrij;
4
ontstaan water en koolstofdioxide.
Waar vindt verbranding plaats?
De verbranding van glucose vindt plaats in de mitochondriën. Een mitochondrium is een organel: een klein onderdeel in een cel met een eigen taak.
Mitochondriën komen voor in plantaardige en dierlijke cellen. Cellen die veel energie nodig hebben, bevatten veel mitochondriën. Spiercellen hebben bijvoorbeeld veel mitochondriën, omdat spieren energie nodig hebben om te bewegen.
Zuurstof, glucose en afvalstoffen
Voor verbranding zijn twee stoffen nodig:
| Nodig voor verbranding | Waar komt het vandaan? |
|---|---|
| glucose | voedsel |
| zuurstof | ingeademde lucht |
Bij de verbranding ontstaan ook stoffen die moeten worden afgevoerd:
| Ontstaat bij verbranding | Wat gebeurt ermee? |
|---|---|
| koolstofdioxide | gaat via het bloed naar de longen en wordt uitgeademd |
| water | wordt onder andere via de longen afgevoerd |
| energie | wordt gebruikt door cellen en organen |
De energie komt dus niet uit zuurstof alleen. Zuurstof is nodig om glucose in de cellen te kunnen verbranden.
Van lucht naar de cellen
Je lichaam neemt zuurstof op uit de lucht. De lucht gaat door het ademhalingsstelsel naar de longen.
De route van de lucht is:
1
De lucht komt binnen via de neusholte of mondholte.
2
Daarna gaat de lucht door de keelholte en het strottenhoofd.
3
De lucht gaat verder door de luchtpijp.
4
De luchtpijp splitst zich in twee bronchiën.
5
De bronchiën vertakken zich in steeds kleinere buisjes.
6
Aan het einde van die buisjes zitten longblaasjes.
In de longblaasjes vindt gaswisseling plaats. Gaswisseling is de opname van zuurstof in het bloed en de afgifte van koolstofdioxide aan de lucht.
Rond de longblaasjes liggen longhaarvaten. Dit zijn heel kleine bloedvaten.
- Zuurstof gaat vanuit de lucht in een longblaasje naar het bloed.
- Koolstofdioxide gaat vanuit het bloed naar de lucht in een longblaasje.
De wanden van longblaasjes en longhaarvaten zijn erg dun. Daardoor kunnen zuurstof en koolstofdioxide gemakkelijk door de wanden heen. Longblaasjes hebben samen ook een groot oppervlak. Hierdoor kan gaswisseling snel plaatsvinden.
Van de cellen terug naar de longen
Bij verbranding in de cellen ontstaat koolstofdioxide. Dit is een afvalstof van de verbranding.
De afvoer gaat stap voor stap:
1
Een cel geeft koolstofdioxide af aan het bloed.
2
Het bloed vervoert het koolstofdioxide naar de longen.
3
In de longblaasjes gaat koolstofdioxide vanuit het bloed naar de lucht.
4
Je ademt de lucht met koolstofdioxide uit.
Zo voert je lichaam koolstofdioxide af. Ook water dat bij de verbranding ontstaat, kan via de longen worden afgevoerd.
Verbranding en inspanning
Bij inspanning hebben je spieren meer energie nodig. Daardoor vindt er meer verbranding plaats in de spiercellen.
Het verband is:
1
Je beweegt harder.
2
Je spieren hebben meer energie nodig.
3
In de spiercellen vindt meer verbranding plaats.
4
Er is meer glucose en zuurstof nodig.
5
Je gaat sneller en dieper ademhalen.
6
Je hart gaat sneller kloppen om zuurstof en glucose sneller naar de cellen te vervoeren.
Door de extra verbranding ontstaat ook meer koolstofdioxide. Dit moet via het bloed naar de longen worden afgevoerd. Daarom adem je bij flinke inspanning niet alleen sneller in, maar ook sneller uit.
Meer verbranding maakt je lichaam warmer. De warmte wordt onder andere afgevoerd via je huid. Je gaat dan zweten.
Inademen en uitademen
Bij ademhalen veranderen de grootte van je borstholte en je longen. Je gebruikt hierbij ademhalingsspieren:
- het middenrif;
- de tussenribspieren;
- de buikspieren;
- spieren bij het sleutelbeen bij diep inademen.
Bij rustige ademhaling gebruik je zowel borstademhaling als buikademhaling.
Borstademhaling
Bij een inademing met borstademhaling:
1
de tussenribspieren trekken zich samen;
2
de ribben en het borstbeen bewegen omhoog;
3
de borstholte wordt groter;
4
de longen worden groter;
5
lucht stroomt naar binnen.
Bij een uitademing ontspannen de tussenribspieren. De ribben en het borstbeen bewegen omlaag. De borstholte en longen worden kleiner. Lucht wordt naar buiten geperst.
Buikademhaling
Bij een inademing met buikademhaling:
1
het middenrif trekt zich samen;
2
het middenrif beweegt omlaag;
3
de borstholte wordt groter;
4
de longen worden groter;
5
lucht stroomt naar binnen.
Doordat het middenrif omlaag beweegt, worden de organen in de buikholte weggedrukt. De buikwand komt daardoor naar voren.
Bij een uitademing ontspant het middenrif. Het middenrif beweegt weer omhoog. De borstholte en longen worden kleiner en lucht stroomt naar buiten.
Neusademhaling is beter
Je kunt lucht inademen via je neus of mond. Inademen via de neusholte is beter voor je luchtwegen.
In de neusholte zorgen verschillende delen voor schonere lucht:
- neusharen houden grote stofdeeltjes tegen;
- neusslijmvlies maakt de lucht vochtig;
- bloedvaatjes onder het neusslijmvlies verwarmen de lucht;
- slijm houdt kleine stofdeeltjes en ziekteverwekkers vast;
- trilharen verplaatsen het slijm naar de keelholte.
Bij inademen via de mond wordt de lucht minder goed schoongemaakt, minder vochtig gemaakt en minder warm gemaakt. Droge, koude lucht kan het slijmvlies in de longen beschadigen.
Gezonde longen helpen bij verbranding
Voor goede verbranding in cellen is voldoende zuurstof nodig. Daarom is het belangrijk om je longen en luchtwegen gezond te houden.
- Rook niet. Teer beschadigt de binnenkant van de luchtwegen. Hierdoor kunnen longen minder goed zuurstof opnemen.
- Beweeg en sport. Hierdoor verbeteren je conditie, ademhalingsspieren en longinhoud.
- Sport liever niet buiten bij veel smog. Smog bevat fijnstof en andere luchtvervuilende stoffen.
- Ventileer binnenruimtes. Frisse lucht vervangt oude lucht met veel koolstofdioxide.
Belangrijk om te onthouden
- Verbranding vindt dag en nacht plaats in alle cellen.
- Voor verbranding zijn glucose en zuurstof nodig.
- Bij verbranding ontstaan water, koolstofdioxide en energie.
- De verbranding van glucose vindt plaats in mitochondriën.
- Zuurstof gaat in de longblaasjes naar het bloed.
- Koolstofdioxide gaat vanuit het bloed naar de longblaasjes en wordt uitgeademd.
- Hoe groter de inspanning, hoe meer verbranding er plaatsvindt.
Meer Biologie uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
