VRAAG 1 · HABEN: ENKELVOUD
Oefentoets
6 vragen
Haben: enkelvoud
Duits · havo 2
COMMUNITY
Samenvatting · Duits · havo 2 Der, die, das en het meervoud: geslacht en vormen
StudyZone
DuitsVak
WAT ZIT ERIN
1Elk Duits zelfstandig naamwoord heeft een geslacht en een meervoud, en die zijn lang niet altijd zoals in het Nederlands. Na deze samenvatting ken je de lidwoorden, herken je het geslacht van veel woorden aan hun einde en maak je het meervoud op vijf manieren. Drie…
Bewaar deze samenvatting
Elk Duits zelfstandig naamwoord heeft een geslacht en een meervoud, en die zijn lang niet altijd zoals in het Nederlands. Na deze samenvatting ken je de lidwoorden, herken je het geslacht van veel woorden aan hun einde en maak je het meervoud op vijf manieren.
Drie geslachten
Het Duits heeft drie geslachten: mannelijk (der), vrouwelijk (die) en onzijdig (das). In het meervoud is het lidwoord altijd die. Je schrijft elk zelfstandig naamwoord met een hoofdletter.
| mannelijk | vrouwelijk | onzijdig | meervoud | |
|---|---|---|---|---|
| bepaald lidwoord | der Tisch | die Lampe | das Buch | die Bücher |
| onbepaald lidwoord | ein Tisch | eine Lampe | ein Buch | (geen) Bücher |
| ontkenning | kein Tisch | keine Lampe | kein Buch | keine Bücher |
Het geslacht komt niet altijd overeen met het Nederlands: das Fahrrad (de fiets), das Auto (de auto), das Zimmer (de kamer), der Kopf (het hoofd), der Strand (het strand), die Insel (het eiland). Leer daarom elk nieuw woord samen met zijn lidwoord.
Het geslacht herkennen aan het woord
Er zijn regels die vaak kloppen. Er zijn uitzonderingen, dus gebruik ze als hulp.
| Soort woord of eind | Geslacht | Voorbeelden |
|---|---|---|
| dagen, maanden, seizoenen, windrichtingen | der | der Montag, der Mai, der Winter, der Norden |
| mannelijke personen en beroepen | der | der Vater, der Lehrer, der Arzt |
| -ling, -ismus, -or | der | der Frühling, der Tourismus, der Motor |
| vrouwelijke personen | die | die Mutter, die Lehrerin |
| -ung | die | die Zeitung, die Wohnung |
| -heit, -keit | die | die Freiheit, die Möglichkeit |
| -schaft | die | die Freundschaft, die Gesellschaft |
| -ion, -tät | die | die Information, die Universität |
| -ie, -ei | die | die Familie, die Bäckerei |
| meestal bij een woord op -e | die | die Schule, die Blume, die Katze |
| verkleinwoorden op -chen en -lein | das | das Mädchen, das Märchen, das Fräulein |
| -ment | das | das Instrument, das Dokument |
| -um | das | das Datum, das Zentrum |
| een infinitief als zelfstandig naamwoord | das | das Essen, das Lesen |
Bekende uitzonderingen: der Name en der Junge (mannelijk, ondanks de -e), das Ende en das Auge (onzijdig) en der Moment (mannelijk, ondanks -ment).
Het meervoud: vijf manieren
| Soort | Regel | Voorbeelden |
|---|---|---|
| -e (soms met umlaut) | veel mannelijke woorden, een deel van de onzijdige woorden en een paar vrouwelijke woorden | der Tag → die Tage, der Hund → die Hunde, der Stuhl → die Stühle, die Hand → die Hände |
| -er (umlaut bij a, o, u) | vooral onzijdige woorden, een paar mannelijke | das Kind → die Kinder, das Haus → die Häuser, das Buch → die Bücher, der Mann → die Männer |
| -(e)n | bijna alle vrouwelijke woorden | die Frau → die Frauen, die Schule → die Schulen, die Zeitung → die Zeitungen, die Lehrerin → die Lehrerinnen |
| -s | woorden uit andere talen | das Auto → die Autos, das Handy → die Handys, das Hotel → die Hotels |
| geen uitgang (soms met umlaut) | mannelijke en onzijdige woorden op -er, -el en -en | der Lehrer → die Lehrer, das Zimmer → die Zimmer, der Apfel → die Äpfel, der Vater → die Väter |
Handige vuistregels:
- Vrouwelijke woorden op -e, -ung, -heit, -keit, -schaft en -ion krijgen -n of -en. Een vrouwelijk woord op -in krijgt -nen: die Lehrerin → die Lehrerinnen.
- Mannelijke en onzijdige woorden op -er, -el en -en krijgen meestal geen uitgang.
- Een paar vrouwelijke woorden krijgen -e met umlaut: die Stadt → die Städte, die Nacht → die Nächte, die Hand → die Hände. Ook die Mutter → die Mütter en die Tochter → die Töchter hebben een umlaut.
- Een paar woorden wijken af: der Junge → die Jungen (mannelijk en toch -n), das Datum → die Daten, das Museum → die Museen.
Een woordenboek geeft het meervoud erbij: Tag, der, -e (Tage). Leer het meervoud dus ook bij elk nieuw woord.
Het lidwoord in de vier naamvallen
| mannelijk | vrouwelijk | onzijdig | meervoud | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | den |
| Genitiv | des | der | des | der |
Het onbepaald lidwoord gaat net zo: ein, einen, einem, eines (mannelijk), eine, eine, einer, einer (vrouwelijk) en ein, ein, einem, eines (onzijdig). In de Dativ meervoud krijgt het zelfstandig naamwoord een extra -n, tenzij het meervoud al op -n of -s eindigt: mit den Kindern, mit den Frauen, mit den Autos.
Veelgemaakte fouten
- Het Nederlandse meervoud overnemen. In het Duits maak je niet standaard een meervoud op -en of -s: die Bücher, niet "die Buchen" (dat is een andere betekenis: beuken).
- De umlaut vergeten: das Haus → die Häuser, niet "die Hauser".
- Het geslacht van het Nederlandse woord aannemen: das Fahrrad en niet "die Fahrrad", ook al is het Nederlands "de fiets".
- Het meervoud van -chen-woorden: das Mädchen → die Mädchen, zonder uitgang.
- Vergeten dat het lidwoord in het meervoud die is, ongeacht het geslacht van het enkelvoud: der Tag → die Tage, die Frau → die Frauen, das Kind → die Kinder.
In het kort
- Der, die, das: mannelijk, vrouwelijk, onzijdig. Meervoud: altijd die.
- Leer een woord altijd met lidwoord en meervoud: das Fahrrad, die Fahrräder.
- Eindes helpen: -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion en -tät zijn vrouwelijk; -chen, -lein en -ment zijn onzijdig; dagen, maanden en seizoenen zijn mannelijk.
- Het meervoud eindigt op -e, -er, -(e)n, -s of op niets (soms met umlaut).
- Vrouwelijke woorden krijgen meestal -(e)n; -in wordt -innen.
- In de Dativ meervoud komt er een -n bij het zelfstandig naamwoord: mit den Kindern.
Meer Duits uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
