VRAAG 1 · HABEN: ENKELVOUD
Oefentoets
6 vragen
Haben: enkelvoud
Duits · havo 2
COMMUNITY
Samenvatting · Duits · havo 4 Werkwoorden met voorzetsel en da- en wo-woorden: warten auf, darauf, worauf
StudyZone
DuitsVak
WAT ZIT ERIN
1Veel Duitse werkwoorden hebben een vast voorzetsel, en dat voorzetsel bepaalt de naamval. Soms lijkt het voorzetsel op het Nederlands (*warten auf is wachten op), maar vaak moet je het gewoon leren, zoals gratulieren zu (feliciteren met). Na deze samenvatting ken je de…
Bewaar deze samenvatting
Veel Duitse werkwoorden hebben een vast voorzetsel, en dat voorzetsel bepaalt de naamval. Soms lijkt het voorzetsel op het Nederlands (warten auf is wachten op), maar vaak moet je het gewoon leren, zoals gratulieren zu (feliciteren met). Na deze samenvatting ken je de belangrijkste combinaties en weet je hoe je er een vraagwoord of voornaamwoord bij maakt met da- en wo-.
Een vast voorzetsel met een vaste naamval
Het voorzetsel hoort bij het werkwoord en je moet het leren inclusief de naamval.
| Werkwoord + voorzetsel | Naamval | Voorbeeld |
|---|---|---|
| warten auf | Akkusativ | Ich warte auf den Bus. |
| denken an | Akkusativ | Er denkt oft an seine Familie. |
| sich freuen auf (toekomst) | Akkusativ | Wir freuen uns auf die Ferien. |
| sich freuen über (nu of verleden) | Akkusativ | Ich freue mich über das Geschenk. |
| sich interessieren für | Akkusativ | Sie interessiert sich für Kunst. |
| sich ärgern über | Akkusativ | Er ärgert sich über den Lärm. |
| sich erinnern an | Akkusativ | Ich erinnere mich an den Urlaub. |
| sich verlieben in | Akkusativ | Sie hat sich in ihn verliebt. |
| sprechen über (onderwerp) | Akkusativ | Wir sprechen über das Wetter. |
| diskutieren über | Akkusativ | Sie diskutieren über Politik. |
| sprechen mit | Dativ | Ich spreche mit meiner Lehrerin. |
| träumen von | Dativ | Sie träumt von einer Weltreise. |
| fragen nach | Dativ | Er fragt nach dem Weg. |
| suchen nach | Dativ | Ich suche nach meinen Schlüsseln. |
| teilnehmen an | Dativ | Wir nehmen an dem Kurs teil. |
| abhängen von | Dativ | Das hängt vom Wetter ab. |
| Angst haben vor | Dativ | Er hat Angst vor Hunden. |
| bestehen aus | Dativ | Das Team besteht aus zehn Spielern. |
| sich beschäftigen mit | Dativ | Er beschäftigt sich mit Musik. |
| einladen zu | Dativ | Sie lädt mich zu ihrer Party ein. |
| gratulieren zu | Dativ | Ich gratuliere dir zum Geburtstag. |
Let op
sich freuen heeft twee voorzetsels: auf voor iets dat nog gaat komen, über voor iets dat er al is.
Da- en wo-woorden
In plaats van een voorzetsel met een zaak gebruik je een da-woord (voor een voornaamwoord) of een wo-woord (voor een vraag).
| Voorzetsel | da-woord | wo-woord |
|---|---|---|
| auf | darauf | worauf |
| an | daran | woran |
| über | darüber | worüber |
| für | dafür | wofür |
| von | davon | wovon |
| mit | damit | womit |
| nach | danach | wonach |
| vor | davor | wovor |
Voor een klinker voeg je een -r- toe: da + r + auf = darauf, wo + r + über = worüber.
- Worauf wartest du? Ich warte auf den Bus. Ich warte darauf. (Waarop wacht je? Ik wacht erop.)
- Woran denkst du? Ich denke an die Ferien. Ich denke daran.
- Womit beschäftigst du dich? Mit Musik.
Personen: voorzetsel + voornaamwoord
Gaat het om een persoon, dan gebruik je geen da- of wo-woord, maar het voorzetsel met een voornaamwoord.
| Zaak | Persoon |
|---|---|
| Worauf wartest du? | Auf wen wartest du? |
| Ich warte darauf. | Ich warte auf ihn. |
| Wovon träumst du? | Von wem träumst du? |
| Ich träume davon. | Ich träume von ihr. |
| Womit spielst du? | Mit wem spielst du? |
Je vraagt dus wat met wo(r)- en wie met voorzetsel + wen of wem.
Da-woord als voorloper van een bijzin
Een da-woord kan vooruitwijzen naar een dass-zin of een zu-infinitief.
- Ich warte darauf, dass du kommst. (Ik wacht erop dat jij komt.)
- Wir freuen uns darauf, euch zu sehen. (We kijken ernaar uit jullie te zien.)
- Er ärgert sich darüber, dass es regnet.
In de hoofdzin staat het da-woord als verwijzing naar de bijzin die erop volgt.
Zo leer je ze
- Leer het werkwoord met het voorzetsel en de naamval als geheel: warten auf + Akk.
- Maak een eigen voorbeeldzin voor elke combinatie.
- Let op verschillen met het Nederlands: gratulieren zu (feliciteren met), einladen zu (uitnodigen voor), sich erinnern an (zich iets herinneren, zonder voorzetsel).
- Oefen de vraag: Worauf? Auf wen? Zo weet je meteen of het om een zaak of een persoon gaat.
Veelgemaakte fouten
- Het verkeerde voorzetsel: warten für in plaats van warten auf.
- De verkeerde naamval: Ich warte auf dem Bus in plaats van auf den Bus.
- Een da-woord bij een persoon: Ich warte darauf als je Anna bedoelt. Zeg Ich warte auf sie.
- De -r- vergeten voor een klinker: daauf bestaat niet, het is darauf.
- sich freuen auf en sich freuen über door elkaar halen.
In het kort
- Veel werkwoorden hebben een vast voorzetsel met een vaste naamval: warten auf + Akk., träumen von + Dat.
- Een zaak vervang je door een da-woord (darauf), een vraag naar een zaak door een wo-woord (worauf).
- Voor een klinker komt er een -r- bij: darauf, worüber.
- Een persoon verwoord je met voorzetsel + voornaamwoord: auf ihn, von wem.
- Een da-woord kan vooruitwijzen naar dass of zu + infinitief.
Meer Duits uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
