Samenvatting · Economie · vmbo 4 Een bedrijf starten: eenmanszaak, vof, bv en financiering

Wie een eigen bedrijf begint, moet twee dingen beslissen: in welke vorm het bedrijf komt en waar het startgeld vandaan komt. Na deze samenvatting ken je de eenmanszaak, de vof, de bv en de nv, weet je wat aansprakelijk zijn betekent en kun je het verschil uitleggen tussen eigen en vreemd vermogen.

Een bedrijf starten

Een ondernemer start een bedrijf om winst te maken. Eerst bedenk je wat je gaat verkopen en aan wie. Daarna kies je een bedrijfsvorm (ook wel rechtsvorm) en regel je het geld. Elk bedrijf moet zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel (KvK). Daar staan alle bedrijven in een openbaar register.

De vraag is steeds: wie is de eigenaar, hoeveel eigenaren zijn er en wie draait op voor de schulden als het misgaat?

De eenmanszaak

Bij een eenmanszaak heeft het bedrijf één eigenaar. Een eenmanszaak kan ook van een vrouw zijn, de naam is een vaste term.

• Je start snel en het is goedkoop: je schrijft je in bij de KvK en je kunt beginnen.
• De winst is helemaal voor jou, maar de verliezen ook.
• Je bent privé aansprakelijk. Dat betekent dat jij en het bedrijf voor de wet één persoon zijn. Heeft het bedrijf schulden, dan kunnen de schuldeisers ook je eigen spullen en spaargeld opeisen, zoals je auto of je huis.

De vennootschap onder firma (vof)

Bij een vof doen twee of meer eigenaren samen een bedrijf. Zij heten vennoten.

• Elke vennoot brengt iets in, bijvoorbeeld geld, werk of spullen.
• De vennoten maken afspraken over de verdeling van de winst en leggen die vast in een contract.
• Alle vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk. Dat betekent dat een schuldeiser bij elke vennoot terecht kan voor de hele schuld. Een vennoot kan dus moeten betalen voor een schuld die zijn compagnon heeft gemaakt.

De besloten vennootschap (bv)

Een bv is een bedrijf dat zelf een eigen persoon voor de wet is, een rechtspersoon. Het bedrijf is dus los van de eigenaar.

• Het bedrijf is verdeeld in aandelen. Wie aandelen heeft, is aandeelhouder en dus eigenaar van een deel van het bedrijf.
• Een bv richt je op bij een notaris. Dat kost meer moeite en geld dan een eenmanszaak.
• De aandeelhouders zijn meestal niet privé aansprakelijk. Gaat het bedrijf failliet, dan verliezen zij het geld dat ze in het bedrijf hebben gestoken, maar hun eigen huis is in principe veilig.
• De winst die uit het bedrijf naar de aandeelhouders gaat, heet dividend.

Ondernemers met grote risico's kiezen daarom vaak voor een bv.

De naamloze vennootschap (nv)

Een nv lijkt op een bv, ook met aandelen en beperkte aansprakelijkheid. Het verschil: de aandelen van een nv kunnen vrij verhandeld worden en een nv kan beursgenoteerd zijn. Dat betekent dat iedereen via de beurs aandelen kan kopen of verkopen. Daardoor kan een nv heel veel geld ophalen bij veel mensen. Grote bedrijven zijn vaak een nv.

De vormen naast elkaar

Financiering: waar komt het geld vandaan?

Een bedrijf heeft geld nodig voor een winkel, machines en voorraad. Dat geld heet vermogen. Je verdeelt het in twee soorten.

• Eigen vermogen: geld dat de eigenaar zelf in het bedrijf stopt. Dat is je spaargeld, het geld van aandeelhouders of winst die in het bedrijf blijft. Je hoeft het niet terug te betalen en er hoort geen rente bij.
• Vreemd vermogen: geld dat je leent van anderen, zoals een bank, familie of een leverancier die later laat betalen. Je moet het terugbetalen, met rente.

Een bank loopt risico als ze geld uitleent, dus ze wil zekerheid dat ze het terugkrijgt. Brengt de eigenaar zelf veel geld in, dan durft de bank sneller te lenen.

Voorbeeld: de koffiekar van Daan. Daan heeft € 12.000 nodig om een koffiekar te starten.

• Eigen vermogen: € 4.500.
• Vreemd vermogen: € 3.000 plus € 4.500 is € 7.500.
• Totaal: € 4.500 plus € 7.500 is € 12.000.

De bank rekent 6% rente per jaar. De rente over de banklening is $6\%$ van € 4.500, dat is € 270 per jaar. Die rente is een kost voor het bedrijf. Daan moet daarnaast ook de lening zelf terugbetalen: dat heet aflossen.

Winst verdelen

Wat gebeurt er met de winst?

• Eenmanszaak: de winst is voor de eigenaar.
• Vof: de vennoten verdelen de winst zoals afgesproken, bijvoorbeeld gelijk of naar inbreng.
• Bv en nv: de winst gaat deels als dividend naar de aandeelhouders en deels blijft in het bedrijf (eigen vermogen).

• Lotte: $0,60\times 30.000=18.000$ euro.
• Yara: $0,40\times 30.000=12.000$ euro.

Welke vorm past bij wie?

• Eenmanszaak: je werkt in je eentje en het risico is klein, bijvoorbeeld een freelance fotograaf.
• Vof: je start met vrienden of familie en jullie vertrouwen elkaar volledig.
• Bv: de risico's zijn groot, bijvoorbeeld bij een bedrijf met veel schulden of grote contracten, en je wilt je eigen spullen beschermen.
• Nv: je bedrijf is groot en je wilt veel geld ophalen door aandelen te verkopen.

Let op

• Aansprakelijk is niet hetzelfde als eigenaar. In een bv ben je wel eigenaar (aandeelhouder), maar niet privé aansprakelijk.
• Bij een vof ben je ook aansprakelijk voor de schulden van de ander. Kies je compagnon dus goed.
• Lenen is geen eigen geld. Alles wat je moet terugbetalen is vreemd vermogen, ook als het van je oom komt.
• Rente is een kost, dividend niet. Rente betaalt het bedrijf altijd. Dividend is een deel van de winst.

In het kort

• Je kiest een bedrijfsvorm: eenmanszaak, vof, bv of nv, en schrijft je in bij de KvK.
• Bij een eenmanszaak en een vof ben je privé aansprakelijk, bij een vof ieder voor het geheel.
• Een bv en een nv zijn een eigen persoon met aandelen en beperkte aansprakelijkheid.
• Eigen vermogen is geld van de eigenaar zelf, vreemd vermogen is geleend geld met rente.
• Winst gaat naar de eigenaar, de vennoten (volgens afspraak) of als dividend naar de aandeelhouders.