Samenvatting · Economie · havo 4 beleggen en krediet

Beleggen en krediet

Sparen, rendement en risico

• Geld dat je niet direct nodig hebt, kun je op een spaarrekening zetten. Daar ontvang je meestal rente en blijft het geld goed beschikbaar.
• Grote bedragen staan meestal niet op een gewone betaalrekening, omdat een spaarrekening vaak meer rente oplevert. Bovendien helpt het om spaargeld apart te houden van geld voor dagelijkse uitgaven.
• De rente is een percentage van het gespaarde bedrag. Bij 3% rente ontvang je per jaar 3% van je spaargeld aan rente.
• Wie spaargeld langere tijd kan missen, kan kiezen voor beleggen. Het doel is een hoger rendement dan bij sparen.
• Tegenover een mogelijk hoger rendement staat een hoger risico: de waarde van de belegging kan dalen, waardoor een deel of zelfs de hele inleg verloren kan gaan.
• De hoofdregel is: hoe hoger het verwachte rendement, hoe hoger het risico. Beleggen doe je daarom vooral met geld dat je niet op korte termijn nodig hebt en niet met geleend geld.

Effectenbeurs en aandelen

Op de effectenbeurs worden aandelen en obligaties gekocht en verkocht. Vraag en aanbod bepalen de beurskoers. Beleggers plaatsen koop- en verkooporders meestal online via een bank of broker. Hiervoor betalen zij transactiekosten.

• De AFM houdt gedragstoezicht. Deze organisatie controleert of instellingen zich aan wet- en regelgeving houden en beschermt consumenten.
• DNB houdt bedrijfseconomisch toezicht. DNB controleert of financiële instellingen aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen.
• De AEX is de belangrijkste Nederlandse beursindex. Deze bestaat uit 30 grote en veel verhandelde ondernemingen op Euronext Amsterdam.

Een onderneming kan geld aantrekken door aandelen uit te geven. De verkoop van nieuwe aandelen heet een emissie. Alleen een nv of bv kan aandelen uitgeven.

Een aandeelhouder kan rendement behalen door koerswinst en eventueel dividend. De beurskoers kan echter ook dalen. Aandelen hebben daarom doorgaans meer risico dan obligaties.

Obligaties

Een obligatie is een verhandelbaar schuldbewijs. De belegger is dan schuldeiser: hij leent geld uit aan een bedrijf of overheid. De onderneming of overheid is de schuldenaar.

Een grote obligatielening wordt opgesplitst in kleine delen. Bijvoorbeeld: een lening van € 500.000 kan bestaan uit 500 obligaties met een nominale waarde van € 1.000.

• De obligatiehouder ontvangt jaarlijks een vaste couponrente.
• De couponrente wordt berekend over de nominale waarde.
• Aan het einde van de looptijd, op de vervaldatum, wordt meestal de nominale waarde afgelost.
• Het resultaat bestaat uit couponrente en koerswinst of -verlies.

De beurskoers van obligaties wordt beïnvloed door drie factoren:

• Marktrente: als de couponrente hoger is dan de marktrente, wordt de obligatie aantrekkelijker. De vraag stijgt en daardoor kan de beurskoers stijgen.
• Kredietwaardigheid van de uitgever: een hoge rating, zoals AAA, wijst op een hoge kredietwaardigheid. Bij twijfel over terugbetaling daalt de koers. Obligaties met een lage rating (BB of lager) heten junk bonds.
• Looptijd tot de vervaldatum: hoe dichter de vervaldatum nadert, hoe meer de beurskoers richting de nominale waarde beweegt.

Een langere looptijd geeft meestal een hogere couponrente, omdat de geldgever langer risico loopt.

Beleggingsfondsen en risicospreiding

Een beleggingsfonds verzamelt geld van veel beleggers en belegt dit in veel verschillende aandelen, obligaties, sectoren of landen. Hierdoor ontstaat risicospreiding. Slechte prestaties van één belegging kunnen dan deels worden opgevangen door andere beleggingen.

• Een fondsmanager beheert het fonds en volgt de financiële markten.
• Bij een fonds betaal je onder meer beheerkosten en soms instap- of uitstapkosten.
• Een actief beleggingsfonds probeert beter te presteren dan de markt. Dit vraagt onderzoek en heeft meestal hogere beheerkosten.
• Een passief fonds of indexfonds volgt een bestaande index, zoals de AEX of S&P 500. De kosten zijn meestal lager en de spreiding is vaak groot.

Een gebruikelijke volgorde van laag naar hoog risico is: spaarrekening, obligaties, beleggingsfonds, aandelen, crypto’s.

Consumptief krediet en annuïteiten

Een consumptief krediet is meestal een kortlopende lening, bijvoorbeeld voor een auto. De bank is de kredietgever; de consument is de kredietnemer.

Vrijwel alle consumptieve kredieten worden terugbetaald met annuïteiten:

De annuïteit is iedere periode gelijk. Binnen dat vaste termijnbedrag daalt het interestdeel gedurende de looptijd en stijgt het aflossingsdeel.

Bij een persoonlijke lening mogen afgeloste bedragen niet opnieuw worden opgenomen. Bij een doorlopend krediet weet de consument vooraf niet hoe lang het duurt voordat de schuld volledig is afgelost.

De totale kredietkosten bereken je met:

Een langere looptijd zorgt vaak voor lagere maandbedragen, maar meestal ook voor hogere totale kredietkosten.