Samenvatting · Frans · havo 2 Bezittelijk en aanwijzend: mon, ma, mes en ce, cet, cette, ces

Met bezittelijke voornaamwoorden zeg je van wie iets is (mijn boek, zijn zus), met aanwijzende voornaamwoorden wijs je iets aan (dit boek, die vrienden). Na deze samenvatting kies je de juiste vorm van mon, ma, mes en ce, cet, cette, ces en weet je waarom son ook "haar" kan betekenen.

Bezittelijke voornaamwoorden: mon, ma, mes

In het Frans past het bezittelijk voornaamwoord zich aan het bezit aan (het woord erachter) en niet aan de bezitter. Dat is het grootste verschil met het Nederlands.

• Son frère is "zijn broer" én "haar broer". Je weet het uit de context: Paul et sa sœur (Paul en zijn zus), Marie et son frère (Marie en haar broer).
• Bij een vrouwelijk woord dat met een klinker of stomme h begint, gebruik je mon, ton, son: mon amie, ton école, son histoire. Zo voorkom je twee klinkers achter elkaar.
• Bij meervoud van het bezit: mes, tes, ses, nos, vos, leurs. Leur krijgt dus alleen een -s als het bezit meervoud is: leur chien, leurs chiens.
• Noem je de eigenaar bij naam, dan zeg je "van" met de: le vélo de Paul (de fiets van Paul). Een 's zoals in het Engels bestaat niet.
• Bij lichaamsdelen gebruikt het Frans vaak een bepaald lidwoord als duidelijk is van wie het is: Je me lave les mains. Il a mal à la tête.
• "Een vriend van mij" zeg je als un ami à moi of un de mes amis.

C'est en ce sont gebruik je vaak met een bezit: C'est mon frère. Ce sont mes parents.

Aanwijzende voornaamwoorden: ce, cet, cette, ces

Het aanwijzend voornaamwoord betekent "dit, deze, die, dat" en past zich aan het zelfstandig naamwoord aan.

• Met -ci en -là maak je het onderscheid tussen "dit" (dichtbij) en "dat" (verder weg): Je préfère ce pull-ci, pas ce pull-là. In het dagelijks leven gebruik je -là vaak voor allebei.
• Kijk goed naar de klank: cet (voor een klinker) en cette klinken hetzelfde, maar je schrijft ze verschillend.
• Ces (deze, die) klinkt hetzelfde als ses (zijn, haar, meervoud). De betekenis bepaalt wat je schrijft: ces livres (die boeken), ses livres (zijn boeken).

Zelfstandig gebruik: celui, celle, ceux, celles

Als je het zelfstandig naamwoord niet herhaalt, gebruik je celui (mannelijk), celle (vrouwelijk), ceux (mannelijk meervoud) en celles (vrouwelijk meervoud).

• Mon vélo est vieux, mais celui de Paul est neuf. (die van Paul)
• J'aime cette robe, mais je préfère celle-là.
• Celui qui parle est mon frère. (degene die)

Ceci, cela en ça

Ceci (dit) en cela (dat) gebruik je voor iets wat je niet bij naam noemt, of voor een hele zin. In spreektaal zeg je bijna altijd ça: Ça va? Ça coûte combien?

Zelfstandig gebruik van het bezit (extra)

Wil je het zelfstandig naamwoord niet herhalen, dan gebruik je le mien, la mienne, les miens, les miennes (de mijne). Zo gaat het ook met le tien, le sien, le nôtre, le vôtre en le leur.

Valkuilen

• Son, sa en ses hangen af van het bezit, niet van de eigenaar: Marie et son père (haar vader), Paul et sa mère (zijn moeder).
• Bij een vrouwelijk woord met klinker gebruik je mon, ton, son: mon amie, niet "ma amie".
• Cet komt alleen voor een mannelijk woord met klinker of stomme h; voor een vrouwelijk woord staat cette.
• Verwar ces (deze) niet met ses (zijn, haar, meervoud).
• Leur (hun, bezittelijk) krijgt een -s als het bezit meervoud is; het voornaamwoord leur (aan hen) krijgt nooit een -s.

In het kort

• Mon, ma, mes; ton, ta, tes; son, sa, ses; notre, nos; votre, vos; leur, leurs. Ze passen zich aan het bezit aan, niet aan de eigenaar.
• Voor een vrouwelijk woord dat met een klinker begint, gebruik je mon, ton of son.
• Aanwijzend: ce (mannelijk), cet (mannelijk voor klinker of stomme h), cette (vrouwelijk), ces (meervoud).
• Met -ci en -là maak je het verschil tussen dichtbij en verder weg.
• Zelfstandig gebruik: celui, celle, ceux, celles en le mien, la mienne, les miens, les miennes.