Samenvatting · Frans · mavo 3 Bijvoeglijke naamwoorden: vorm, overeenkomst en plaats

Een bijvoeglijk naamwoord vertelt hoe iets of iemand is: een grote auto, een leuke film. In het Frans moet je op twee dingen letten: het past zich aan het zelfstandig naamwoord aan en het staat meestal erachter. Na deze samenvatting schrijf je de vrouwelijke en meervoudsvormen goed en weet je welke bijvoeglijke naamwoorden vóór het zelfstandig naamwoord staan.

Overeenkomst: geslacht en getal

Het bijvoeglijk naamwoord krijgt hetzelfde geslacht (mannelijk of vrouwelijk) en hetzelfde getal (enkelvoud of meervoud) als het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort. Dit geldt ook als het bijvoeglijk naamwoord na het werkwoord être staat: Elle est petite. Ils sont contents. In het Nederlands verandert zo'n woord niet ("ze is klein"), in het Frans wel.

• Vrouwelijk maak je meestal door een -e toe te voegen: grand → grande, fort → forte.
• Meervoud maak je meestal met een -s: grand → grands.
• Eindigt het bijvoeglijk naamwoord al op -e, dan blijft het vrouwelijk gelijk: un garçon sympathique, une fille sympathique; jeune, rouge, facile, triste.
• Eindigt het op -s of -x, dan blijft het mannelijk meervoud gelijk: un pull gris, des pulls gris; un garçon heureux, des garçons heureux.
• Eindigt het op -al, dan wordt het meervoud -aux: national → nationaux; normal → normaux. Vrouwelijk meervoud: nationales.
• Eindigt het op -eau, dan wordt het meervoud -eaux: beau → beaux; nouveau → nouveaux.

Bijzondere vrouwelijke vormen

Merk op: petit wordt gewoon petite, niet "petette".

Beau, nouveau en vieux

Deze drie woorden hebben voor een mannelijk woord met klinker of stomme h een extra vorm:

Voorbeelden: un beau jardin, un bel arbre, une belle maison; un nouveau vélo, un nouvel élève; un vieux livre, un vieil ami, une vieille dame.

Kleuren en nationaliteiten

• De meeste kleuren volgen de gewone regels: une robe verte, des chaussures noires, un pull bleu, une veste blanche.
• Orange en marron zijn onveranderlijk: des pulls orange, des chaussures marron.
• Bij een samenstelling blijft de kleur ook onveranderd: des yeux bleu clair, une chemise vert foncé.
• Rose en violet zijn gewone bijvoeglijke naamwoorden: une robe rose, des robes roses.
• Een nationaliteit als bijvoeglijk naamwoord schrijf je met een kleine letter: un garçon néerlandais, une fille française, des amis allemands. Als zelfstandig naamwoord krijgt het een hoofdletter: C'est un Néerlandais. Talen schrijf je ook met een kleine letter: le français, le néerlandais.

De plaats van het bijvoeglijk naamwoord

Standaard staat het bijvoeglijk naamwoord achter het zelfstandig naamwoord: une voiture rouge, un livre intéressant, un garçon sympathique, un film français, une table ronde.

Een kleine groep korte, veelgebruikte bijvoeglijke naamwoorden staat vóór het zelfstandig naamwoord. Onthoud ze als de groep van schoonheid, leeftijd, volgorde, goedheid en grootte:

Staan er twee bijvoeglijke naamwoorden bij, dan staat ieder op zijn eigen plaats: un petit garçon sympathique, une jolie robe rouge, un grand chien noir.

Andere plaats, andere betekenis

Bij sommige woorden verandert de betekenis als de plaats verandert:

Bij een tijdsaanduiding staan dernier en prochain achter het woord: lundi dernier (afgelopen maandag), l'année prochaine (volgend jaar).

Valkuilen

• Vergeet de overeenkomst niet bij être: Elles sont heureuses. Marie est contente.
• Schrijf un bel arbre, un nouvel ami en un vieil homme: bel, nouvel en vieil gebruik je voor een klinker of stomme h.
• Kleuren die uit een zelfstandig naamwoord komen (orange, marron) blijven onveranderd.
• Nationaliteiten schrijf je als bijvoeglijk naamwoord met een kleine letter.
• Kijk bij ancien, grand, cher, propre, pauvre en dernier goed naar de plaats: voor of achter verandert de betekenis.

In het kort

• Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: vrouwelijk meestal + e, meervoud meestal + s.
• Bijzondere vrouwelijke vormen: heureux → heureuse, sportif → sportive, premier → première, bon → bonne, blanc → blanche.
• Beau, nouveau en vieux worden bel, nouvel en vieil voor een mannelijk woord met klinker of stomme h.
• De meeste bijvoeglijke naamwoorden staan achter het zelfstandig naamwoord; beau, joli, jeune, vieux, nouveau, bon, mauvais, grand, petit, gros, long, premier en dernier staan ervoor.
• Orange en marron zijn onveranderlijk; nationaliteiten schrijf je met een kleine letter.