Samenvatting · Frans · vmbo 3 L'impératif: bevelen, tips en verboden in het Frans

Met de gebiedende wijs, in het Frans l'impératif, geef je een opdracht, een tip of een verbod: Écoute! Ouvrez la fenêtre! Ne parle pas! Na deze samenvatting vorm je de gebiedende wijs voor tu, nous en vous, maak je hem ontkennend en weet je hoe je beleefd om iets vraagt.

Drie vormen

De gebiedende wijs bestaat uit drie vormen. Je laat het onderwerp (tu, nous, vous) weg en neemt de vorm van de présent.

• Parle! (praat), Parlons! (laten we praten), Parlez! (praat, of: spreekt u)
• Regardez le tableau! (kijk naar het bord, tegen de klas)
• Mangeons ensemble! (laten we samen eten)

De tu-vorm van -er-werkwoorden

Bij de -er-werkwoorden (en bij aller en ouvrir) valt de -s van de tu-vorm weg.

Bij de andere werkwoorden blijft de -s staan: Finis! Prends! Viens! Fais! Dis! En: Choisis un gâteau!

Onregelmatige vormen

Vier werkwoorden hebben een eigen vorm.

Sois gentil! Soyez à l'heure! N'aie pas peur! In brieven en officiële teksten kom je veuillez tegen: Veuillez agréer mes salutations distinguées.

Een bevel ontkennen

Zet ne ... pas om de werkwoordsvorm heen. Voor een klinker wordt ne n'.

• Ne parle pas! (Praat niet!)
• Ne mangez pas ici! (Eet hier niet!)
• N'oublie pas ton livre! (Vergeet je boek niet!)
• Ne sois pas en retard! (Wees niet te laat!)

Andere ontkenningen werken hetzelfde: Ne bois jamais ça! Ne dis rien!

Met voornaamwoorden

Bevestigend: het voornaamwoord komt na het werkwoord, met een koppelteken. Me en te worden moi en toi.

• Regarde-le! (Kijk naar hem/het!)
• Donne-moi le livre! (Geef mij het boek!)
• Donne-le-moi! (Geef het mij!)
• Lève-toi! (Sta op!) Dépêche-toi! (Schiet op!) Asseyez-vous! (Ga zitten!)

Ontkennend: het voornaamwoord staat voor het werkwoord, zoals in een gewone zin. Me en te blijven me en te.

• Ne le regarde pas!
• Ne me le donne pas!
• Ne te lève pas! (Sta niet op!)

Aller en -y

Bij aller komt de -s terug als er een y of en volgt: Vas-y! (Ga erheen! Ga ervoor!). Zonder y: Va à l'école! Hetzelfde geldt voor de -er-werkwoorden met en: Manges-en! (Eet ervan!).

Beleefd vragen

Een bevel klinkt snel onbeleefd. Gebruik in een winkel of bij een onbekende s'il vous plaît of een beleefde vraag.

Tegen vrienden zeg je s'il te plaît, tegen volwassenen of onbekenden s'il vous plaît. Zeg ook merci en excusez-moi.

Opdrachten in de les

Deze zinnen hoor je vaak.

• Ouvrez vos livres à la page dix!
• Écoutez bien!
• Répétez, s'il vous plaît!
• Lisez le texte!
• Travaillez à deux!
• Fermez la porte!
• Levez la main!
• Taisez-vous, s'il vous plaît!

Veelgemaakte fouten

• De -s laten staan bij een -er-werkwoord: Parles! moet Parle! zijn.
• Het onderwerp erbij zetten: Tu parle! is geen gebiedende wijs.
• Être en avoir gewoon vervoegen: Es gentil! moet Sois gentil! zijn.
• Bij een bevestigend bevel het voornaamwoord voor het werkwoord zetten: Le donne-moi! moet Donne-le-moi! zijn.
• Het koppelteken vergeten: Lève toi! moet Lève-toi! zijn.

In het kort

• Drie vormen: tu, nous, vous. Het onderwerp laat je weg.
• Bij -er-werkwoorden valt de -s van de tu-vorm weg: Parle! Écoute!
• Onregelmatig: être (sois, soyons, soyez), avoir (aie, ayons, ayez) en savoir (sache, sachons, sachez).
• Ontkenning: ne ... pas om het werkwoord heen.
• Voornaamwoorden komen bevestigend na het werkwoord (met koppelteken, moi en toi) en ontkennend ervoor.
• Beleefd: s'il vous plaît en een beleefde vraag.