Alfabet, spiritus en accenten
Samenvatting
Het Griekse alfabet, de spiritus en de accenten
Grieks · vwo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Grieks · vwo 4 Naamvallen, lidwoord en de drie declinaties van het Grieks
StudyZone
GrieksVak
WAT ZIT ERIN
1Het Grieks kent vijf naamvallen en drie declinaties. Het lidwoord helpt je de naamval, het getal en het geslacht van een woord te herkennen. Deze samenvatting geeft de functies van de naamvallen en de belangrijkste verbuigingen. De naamvallen en hun functie |…
Bewaar deze samenvatting
Het Grieks kent vijf naamvallen en drie declinaties. Het lidwoord helpt je de naamval, het getal en het geslacht van een woord te herkennen. Deze samenvatting geeft de functies van de naamvallen en de belangrijkste verbuigingen.
De naamvallen en hun functie
| Naamval | Vraagwoord | Functie |
|---|---|---|
| Nominativus | wie of wat? | onderwerp, naamwoordelijk deel |
| Genitivus | van wie of wat? | bezit, 'van', ook scheiding en vergelijking |
| Dativus | aan of voor wie? | meewerkend voorwerp, ook middel, plaats en tijd |
| Accusativus | wie of wat (lijdend voorwerp)? | lijdend voorwerp, richting, duur |
| Vocativus | aanspreekvorm | aanspreking |
Het Grieks heeft geen aparte ablativus: de dativus neemt de functie van middel en plaats over (ἐν τῇ πόλει: in de stad) en de genitivus die van scheiding (ἐκ τῆς πόλεως: uit de stad).
Het lidwoord
Het bepaald lidwoord (de, het) heeft drie geslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig. Er is geen onbepaald lidwoord.
| Naamval | Mannelijk sg | Vrouwelijk sg | Onzijdig sg | Mannelijk pl | Vrouwelijk pl | Onzijdig pl |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativus | ὁ | ἡ | τό | οἱ | αἱ | τά |
| Genitivus | τοῦ | τῆς | τοῦ | τῶν | τῶν | τῶν |
| Dativus | τῷ | τῇ | τῷ | τοῖς | ταῖς | τοῖς |
| Accusativus | τόν | τήν | τό | τούς | τάς | τά |
Eerste declinatie (a- en η-stammen)
De meeste woorden zijn vrouwelijk. Er zijn ook een paar mannelijke woorden, zoals ὁ πολίτης (burger) en ὁ νεανίας (jongeman).
| Naamval | ἡ χώρα (land) | ἡ τιμή (eer) |
|---|---|---|
| Nominativus sg | χώρα | τιμή |
| Genitivus sg | χώρας | τιμῆς |
| Dativus sg | χώρᾳ | τιμῇ |
| Accusativus sg | χώραν | τιμήν |
| Nominativus pl | χῶραι | τιμαί |
| Genitivus pl | χωρῶν | τιμῶν |
| Dativus pl | χώραις | τιμαῖς |
| Accusativus pl | χώρας | τιμάς |
Tweede declinatie (o-stammen)
Mannelijke en vrouwelijke woorden op -ος, onzijdige woorden op -ον.
| Naamval | ὁ λόγος (woord) | τὸ δῶρον (geschenk) |
|---|---|---|
| Nominativus sg | λόγος | δῶρον |
| Genitivus sg | λόγου | δώρου |
| Dativus sg | λόγῳ | δώρῳ |
| Accusativus sg | λόγον | δῶρον |
| Vocativus sg | λόγε | δῶρον |
| Nominativus pl | λόγοι | δῶρα |
| Genitivus pl | λόγων | δώρων |
| Dativus pl | λόγοις | δώροις |
| Accusativus pl | λόγους | δῶρα |
Een onzijdig woord heeft altijd een nominativus en accusativus die gelijk zijn, en in het meervoud eindigen ze op -α.
Derde declinatie (medeklinkerstammen en meer)
De derde declinatie is gevarieerd. De stam vind je in de genitivus: φύλαξ, φύλακος geeft de stam φυλακ-.
| Naamval | ὁ φύλαξ (bewaker) | τὸ σῶμα (lichaam) |
|---|---|---|
| Nominativus sg | φύλαξ | σῶμα |
| Genitivus sg | φύλακος | σώματος |
| Dativus sg | φύλακι | σώματι |
| Accusativus sg | φύλακα | σῶμα |
| Nominativus pl | φύλακες | σώματα |
| Genitivus pl | φυλάκων | σωμάτων |
| Dativus pl | φύλαξι(ν) | σώμασι(ν) |
| Accusativus pl | φύλακας | σώματα |
Enkele woorden die je vaak ziet: ἡ πόλις, τῆς πόλεως (stad), ὁ παῖς, τοῦ παιδός (kind), ὁ ἀνήρ, τοῦ ἀνδρός (man) en ἡ γυνή, τῆς γυναικός (vrouw).
Bijvoeglijke naamwoorden
Bijvoeglijke naamwoorden komen overeen met het zelfstandig naamwoord in geslacht, getal en naamval. De meeste volgen de o-/a-groep: ἀγαθός, ἀγαθή, ἀγαθόν (goed).
Er zijn twee posities:
- Attributief: het bijvoeglijk naamwoord staat tussen lidwoord en zelfstandig naamwoord, of het lidwoord wordt herhaald: ὁ ἀγαθὸς ἀνήρ of ὁ ἀνὴρ ὁ ἀγαθός. Vertaling: de goede man.
- Predicatief: het bijvoeglijk naamwoord staat buiten de groep van lidwoord en zelfstandig naamwoord: ἀγαθὸς ὁ ἀνήρ of ὁ ἀνὴρ ἀγαθός. Vertaling: de man is goed.
Veelgebruikte voorzetsels
| Voorzetsel | Naamval | Betekenis |
|---|---|---|
| ἐν | dativus | in |
| εἰς | accusativus | naar, in (richting) |
| ἐκ, ἐξ | genitivus | uit |
| ἀπό | genitivus | van, van af |
| σύν | dativus | met |
| πρός | accusativus | naar, tot |
| διά | genitivus | door |
| μετά | genitivus, accusativus | met, na |
Zo herken je een naamval
1
Zoek eerst het lidwoord (indien aanwezig): het geeft geslacht, getal en naamval.
2
Bepaal de uitgang en de declinatie.
3
Kijk naar de functie in de zin: onderwerp, lijdend voorwerp, bezit?
4
Let op congruentie bij bijvoeglijke naamwoorden.
Let op
- Een ς aan het einde van een woord is de uitgang, geen aparte letter: λόγος en λόγους.
- De nominativus en accusativus van onzijdige woorden zijn altijd gelijk.
- Geen onbepaald lidwoord: ἀνήρ kan "een man" of "man" betekenen.
- De dativus vertaal je niet alleen met "aan of voor": ook voor middel en plaats.
Meer Grieks uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
