Samenvatting · Informatica · havo 4 Programmeren in Python: variabelen, voorwaarden en lussen

Een programma is een reeks instructies die een computer stap voor stap uitvoert. In deze samenvatting gebruik je Python, een veelgebruikte taal die dicht bij gewone taal blijft. De ideeën gelden ook in elke andere taal. Na deze samenvatting schrijf en lees je programma's met variabelen, keuzes en herhalingen.

Variabelen en datatypes

Een variabele is een naam voor een geheugenplek met een waarde. Je geeft een waarde met het is-gelijk-teken, dat een toekenning is en geen wiskundige gelijkheid:

• aantal = 5
• aantal = aantal + 1

De tweede regel leest: "neem de waarde van aantal, tel er 1 bij op en bewaar het resultaat weer in aantal". Daarna is aantal gelijk aan 6.

De belangrijkste datatypes zijn:

Een tekst staat tussen aanhalingstekens. Met print() laat je iets zien en met input() vraag je de gebruiker om tekst.

Rekenen en vergelijken

Rekenoperatoren: + (optellen), - (aftrekken), * (vermenigvuldigen), / (delen, geeft een kommagetal), // (deling zonder rest) en % (de rest van een deling).

De rest-operator % is nuttig om te testen of iets even is: getal % 2 == 0.

Vergelijkingen geven True of False: == (gelijk aan), != (ongelijk), <, >, <= en >=. Let op het verschil tussen = (toekennen) en == (vergelijken). Combineren doe je met and, or en not.

Keuzes met if

Met een voorwaardelijke opdracht voer je code alleen uit als een voorwaarde klopt. De regels die bij de keuze horen, springen in:

• if cijfer >= 5.5:
• (ingesprongen) print("voldoende")
• else:
• (ingesprongen) print("onvoldoende")

Met elif (else if) test je meer dan twee mogelijkheden. Python kijkt van boven naar beneden en voert alleen het eerste blok uit waarvan de voorwaarde klopt. Zet daarom de strengste voorwaarde bovenaan.

Herhalen met een for-lus

Met een for-lus herhaal je code een vast aantal keren of voor elk element van een lijst. De uitdrukking range(1, 5) geeft de getallen 1, 2, 3 en 4: het begin telt mee, het einde niet.

De lus doorloopt i = 1, 2, 3 en 4, en het totaal wordt 1, 3, 6 en 10. De uitvoer is 10.

Herhalen met een while-lus

Een while-lus herhaalt code zolang een voorwaarde klopt. Je gebruikt hem als je vooraf niet weet hoe vaak je moet herhalen.

Een oneindige lus ontstaat als de voorwaarde altijd waar blijft, bijvoorbeeld omdat je vergeet de variabele in de lus te veranderen.

Een programma narekenen: de trace

Een trace (doorloop) is een tabel waarin je bij elke stap de waarde van elke variabele noteert. Dat is de beste manier om te begrijpen wat een programma doet en om fouten te vinden.

Een veelvoorkomend patroon: tellen

De uitvoer is 3, want 8, 5 en 10 zijn groter dan 4.

Let op

• = is toekennen, == is vergelijken. Een veelgemaakte fout in een voorwaarde.
• range(1, 5) stopt bij 4, niet bij 5.
• Inspringen bepaalt wat bij de lus of de if hoort in Python.
• Begin een teller of totaal vóór de lus op 0, niet erin.
• Een lijst begint bij index 0: lijst[0] is het eerste element.

In het kort

• Een variabele is een naam voor een waarde; = kent toe, == vergelijkt.
• // is deling zonder rest en % geeft de rest.
• if, elif en else kiezen het eerste blok waarvan de voorwaarde klopt.
• for herhaalt een vast aantal keer; while herhaalt zolang een voorwaarde klopt.
• Controleer een programma met een trace en begin tellers vóór de lus.