Samenvatting · Maatschappijleer · vmbo 4 Pluriforme samenleving: cultuur, normen en samenleven

In Nederland wonen mensen met allerlei verschillende achtergronden, opvattingen en gewoonten. Dat vraagt om regels en om respect. Na het lezen weet je wat een pluriforme samenleving is, wat cultuur, normen en waarden zijn, hoe je een groep leert kennen via socialisatie, waarom mensen migreren en wat integratie en discriminatie betekenen.

Wat is een pluriforme samenleving?

Pluriform betekent veelvormig. In een pluriforme samenleving leven mensen met veel verschillende achtergronden samen: verschillen in afkomst, geloof, leeftijd, opleiding, leefstijl en opvattingen.

Denk aan mensen met wortels in Nederland, Suriname, Turkije, Marokko, Polen of Indonesië, aan kerken en moskeeën, maar ook aan verschillen in leeftijd, opleiding en hobby's. Ook zonder migratie zijn mensen verschillend.

In een multiculturele samenleving leven meerdere culturen naast elkaar. Bij een homogene samenleving lijken mensen veel op elkaar.

De Grondwet maakt zo'n samenleving mogelijk: iedereen heeft vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting en iedereen moet gelijk behandeld worden.

Cultuur, normen en waarden

Cultuur is alles wat een groep mensen met elkaar gemeen heeft: taal, gewoonten, eten, kleding, geloof, feesten, normen en waarden.

Normen komen voort uit waarden. Het belangrijk vinden van respect (waarde) leidt tot de regel dat je een oudere je zitplaats aanbiedt (norm).

Er zijn geschreven normen, zoals wetten, en ongeschreven normen, zoals de gewoonte om hallo te zeggen. Normen verschillen per land, per groep en per tijd. Zo doen sommige gezinnen hun schoenen uit als je binnenkomt en andere niet.

Sociale controle betekent dat anderen letten op of je je aan de normen houdt:

• Informele sociale controle komt van mensen om je heen: ouders, vrienden, buren. Straffen zijn bijvoorbeeld boos worden, uitlachen of uitsluiten. Een beloning is een compliment.
• Formele sociale controle komt van de overheid, zoals politie en rechter, en gaat over wetten.

Een subcultuur is een groep binnen de samenleving met eigen normen, waarden en stijl, bijvoorbeeld gamers of een bepaalde muziekscene.

Socialisatie en identiteit

Socialisatie is het proces waarin je de normen en waarden van je cultuur leert. Dat gebeurt je hele leven, maar vooral als kind en jongere.

Mensen en plekken die je socialiseren heten socialisatieagenten: ouders, school, vriendengroep, sportclub en (sociale) media.

Je identiteit is hoe je jezelf ziet en bij welke groepen je hoort. Je hebt meer dan één identiteit tegelijk: je bent bijvoorbeeld zoon, scholier, Amsterdammer en voetbalfan. Door je familie, vrienden, geloof, school en media verandert je identiteit in de loop van je leven.

Migratie

Migratie is verhuizen naar een ander land. Immigratie is komen wonen in een land, emigratie is uit een land vertrekken.

Een vluchteling is iemand die uit zijn land is gevlucht, bijvoorbeeld voor oorlog of omdat hij vervolgd wordt om zijn geloof, afkomst of politieke mening. Een asielzoeker vraagt in Nederland om bescherming. De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) beslist of iemand mag blijven. Het COA zorgt voor opvang tijdens de procedure.

Integratie en discriminatie

Integratie betekent dat nieuwkomers meedoen in de samenleving: de taal leren, naar school gaan of werken en contact hebben met andere mensen. Veel nieuwkomers moeten inburgeren: ze leren Nederlands en hoe Nederland werkt. Er zijn drie manieren waarop groepen met elkaar kunnen omgaan:

• Assimilatie: nieuwkomers passen zich helemaal aan de meerderheid aan.
• Integratie: nieuwkomers doen mee en passen zich aan, maar houden ook delen van hun eigen cultuur.
• Segregatie: groepen leven gescheiden van elkaar.

Mensen en partijen verschillen van mening over wat het beste werkt.

Daarnaast zijn er drie begrippen die je goed uit elkaar moet houden:

• Een stereotype is een te simpel beeld van een groep ("alle jongeren hangen op hun telefoon").
• Een vooroordeel is een mening over iemand, zonder dat je hem kent, alleen omdat hij bij een groep hoort.
• Discriminatie is iemand slechter behandelen omdat hij bij een groep hoort, bijvoorbeeld niet uitgenodigd worden voor een sollicitatiegesprek vanwege je naam.

Artikel 1 van de Grondwet verbiedt discriminatie, onder andere vanwege godsdienst, afkomst, geslacht, handicap of seksuele gerichtheid. Het is ook strafbaar. Word je gediscrimineerd, dan kun je aangifte doen bij de politie of een melding maken bij het antidiscriminatiebureau in je regio. Het College voor de Rechten van de Mens kan oordelen of er sprake is van verboden discriminatie.

Tolerantie betekent dat je anderen laat zijn zoals ze zijn, ook als je hun gedrag of mening niet deelt. De grens ligt bij discriminatie en geweld: die hoef je niet te tolereren.

Veelgemaakte fouten

• Normen en waarden zijn niet hetzelfde: waarden zijn wat je belangrijk vindt, normen zijn de regels die daaruit volgen.
• Een vooroordeel is een mening, discriminatie is gedrag.
• Een asielzoeker en een vluchteling zijn niet precies hetzelfde: een asielzoeker wacht nog op de beslissing.
• Socialisatie stopt niet als je volwassen bent.

In het kort

• In een pluriforme samenleving leven mensen met veel verschillen samen.
• Cultuur bestaat uit normen en waarden, taal en gewoonten; sociale controle zorgt dat mensen zich aan normen houden.
• Socialisatie is het leren van normen en waarden, eerst vooral in het gezin, later op school, bij vrienden en via media.
• Mensen migreren om verschillende redenen: werk, gezin, studie, vluchten of vanwege de koloniale geschiedenis.
• Integratie betekent meedoen in de samenleving; assimilatie en segregatie zijn andere manieren van omgaan met verschillen.
• Discriminatie is verboden en strafbaar; een vooroordeel is alleen een mening, maar kan wel tot discriminatie leiden.