Samenvatting · NaSk · vmbo 2 Snelheid: rekenen, diagrammen lezen en de stopafstand

Een fietser, een trein en een vliegtuig bewegen allemaal, maar met een andere snelheid. Na deze samenvatting reken je de snelheid uit, zet je m/s om in km/h en lees je diagrammen. Ook weet je hoe de stopafstand van een auto is opgebouwd.

Wat is snelheid?

De snelheid zegt hoeveel afstand je in een bepaalde tijd aflegt. Je rekent hem uit met:

Hierin is $v$ de snelheid, $s$ de afstand (in meter of kilometer) en $t$ de tijd (in seconden of uren).

Je kunt de formule omdraaien: $s=v\cdot t$ en $t=\frac{s}{v}$.

Van m/s naar km/h

Soms moet je de eenheid omrekenen. Onthoud: 1 m/s = 3,6 km/h.

• Van m/s naar km/h: vermenigvuldig met 3,6.
• Van km/h naar m/s: deel door 3,6.

Gemiddelde snelheid

Een auto rijdt niet de hele tijd even snel. Daarom bereken je de gemiddelde snelheid: de totale afstand gedeeld door de totale tijd. Stoptijd telt mee.

Soorten bewegingen

• Eenparige beweging: de snelheid blijft gelijk, bijvoorbeeld een auto op de cruisecontrol.
• Versnellende beweging: de snelheid wordt groter, bijvoorbeeld bij het optrekken.
• Vertragende beweging: de snelheid wordt kleiner, bijvoorbeeld bij het remmen.
• Stilstand: er is geen beweging.

Diagrammen

Het afstand-tijddiagram

Op de horizontale as staat de tijd en op de verticale as de afstand.

Je leest de snelheid af met $v=\frac{s}{t}$: kies een punt op de lijn en deel de afstand door de tijd.

Het snelheid-tijddiagram

Hier staat de snelheid op de verticale as.

De stopafstand

Een auto stopt niet meteen. De stopafstand bestaat uit twee delen:

• De reactieafstand is de afstand die je aflegt tussen het zien van het gevaar en het intrappen van de rem. Bij een reactietijd van ongeveer 1 s rijd je bij 20 m/s dus 20 m.
• De remafstand is de afstand die de auto nog rijdt nadat je de rem hebt ingetrapt.

Je stopafstand wordt groter door:

• een hogere snelheid (bij dubbele snelheid is de remafstand ongeveer vier keer zo groot);
• een langere reactietijd: door vermoeidheid, alcohol, drugs of je telefoon;
• een nat of glad wegdek: er is minder wrijving;
• slechte remmen of oude banden.

Valkuilen

• Reken alles in dezelfde eenheden: meters met seconden, kilometers met uren.
• Bij gemiddelde snelheid deel je de totale afstand door de totale tijd, ook als je even stilstond.
• Een horizontale lijn in een afstand-tijddiagram betekent stilstand, maar in een snelheid-tijddiagram betekent het gelijke snelheid.
• Bij km/h naar m/s deel je door 3,6. Vermenigvuldig je, dan klopt de uitkomst niet.

In het kort

• Snelheid: $v=\frac{s}{t}$, in m/s of km/h. Omrekenen: 1 m/s = 3,6 km/h.
• Gemiddelde snelheid is totale afstand gedeeld door totale tijd.
• Afstand-tijddiagram: schuine rechte lijn is gelijke snelheid, horizontale lijn is stilstand.
• Stopafstand is reactieafstand plus remafstand.
• Hoge snelheid, lange reactietijd en nat wegdek maken de stopafstand groter.