Samenvatting · Rekenen · vmbo 3 Snelheid, afstand en tijd: km/u, m/s en reistijd uitrekenen

Na deze samenvatting reken je met snelheid, afstand en tijd. Je zet km/u om in m/s, berekent een gemiddelde snelheid en rekent uit hoe laat je ergens aankomt. Je gebruikt dit bij fietsen, hardlopen, het plannen van een reis en het bezorgen van pakketten.

De drie formules

Snelheid vertelt hoeveel afstand je in een bepaalde tijd aflegt. Je geeft snelheid meestal in km/u (kilometer per uur) of in m/s (meter per seconde). Er zijn drie formules die bij elkaar horen, met $v$ voor snelheid, $s$ voor afstand en $t$ voor tijd:

Voorbeelden

• Auto: 150 km in 1 uur en 30 minuten. De tijd is 1,5 uur. De snelheid is $150:1,5=100$ km/u.
• Fiets: je fietst 40 minuten met 18 km/u. 40 minuten is $\frac{2}{3}$ uur, dus de afstand is $18\times \frac{2}{3}=12$ km.
• Naar school: je woont 9 km van school en fietst 15 km/u. De tijd is $9:15=0,6$ uur. Dat is $0,6\times 60=36$ minuten.
• Hardlopen: 5 km in 25 minuten. 25 minuten is $\frac{25}{60}$ uur, dus de snelheid is $5:\frac{25}{60}=12$ km/u. Je tempo is $25:5=5$ minuten per km.

Tijd goed omrekenen

Bij km/u hoort de tijd in uren. Zet minuten daarom eerst om, door te delen door 60.

• 30 minuten is 0,5 uur en 15 minuten is 0,25 uur.
• 1 uur en 30 minuten is 1,5 uur en niet 1,30 uur.
• Zet het antwoord ook weer om: 0,6 uur is 36 minuten en 1,25 uur is 1 uur en 15 minuten.

Aankomsttijd. Je vertrekt om 8.15 uur voor een rit van 85 km. Je rijdt gemiddeld 68 km/u. De reistijd is $85:68=1,25$ uur, dus 1 uur en 15 minuten. Je komt aan om 9.30 uur.

Van km/u naar m/s

1 km is 1000 m en 1 uur is 3600 seconden. Daarom is 1 m/s gelijk aan 3,6 km/u.

• Van m/s naar km/u: keer 3,6.
• Van km/u naar m/s: deel door 3,6.

Een sprinter die 100 m in 10 seconden loopt, heeft een snelheid van $100:10=10$ m/s. Dat is $10\times 3,6=36$ km/u. Een auto die 100 km/u rijdt, legt $100:3,6\approx 27,8$ meter per seconde af.

Gemiddelde snelheid

De gemiddelde snelheid is de totale afstand gedeeld door de totale tijd. Je telt de snelheden niet bij elkaar op.

Voorbeeld pauze. Je fietst 30 km in 2 uur, inclusief een pauze van een half uur. De gemiddelde snelheid over de hele tocht is $30:2=15$ km/u. Je fietstijd is 1,5 uur, dus tijdens het fietsen ging je $30:1,5=20$ km/u.

Voorbeeld heen en terug. Een afstand van 120 km rijd je heen met 60 km/u en terug met 40 km/u. Heen duurt het $120:60=2$ uur en terug $120:40=3$ uur. Samen is dat 240 km in 5 uur, dus $240:5=48$ km/u. Dat is niet het gemiddelde van 60 en 40, want je rijdt langer met de lage snelheid.

Stappenplan voor een opgave

Veelgemaakte fouten

• Je schrijft 1 uur en 30 minuten als 1,30 uur. Dat is 1,5 uur.
• Je mengt eenheden, zoals km/u met minuten.
• Je neemt het gemiddelde van twee snelheden terwijl de tijden niet gelijk zijn.
• Je vermenigvuldigt met 3,6 als je van km/u naar m/s moet gaan, in plaats van te delen.
• Je vergeet de pauze mee te tellen als de vraag over de hele tocht gaat.

In het kort

• Snelheid is afstand : tijd. Afstand is snelheid × tijd. Tijd is afstand : snelheid.
• Zet minuten om in uren door te delen door 60, en omgekeerd.
• 1 m/s is 3,6 km/u. Van m/s naar km/u is keer 3,6.
• Gemiddelde snelheid is totale afstand gedeeld door totale tijd.
• Kijk altijd of de eenheden bij elkaar passen.