Samenvatting · Scheikunde · vwo 2 Stoffen, mengsels en moleculen

Stoffen, mengsels en moleculen

• Een zuivere stof kun je macroscopisch niet scheiden en bestaat microscopisch uit één soort moleculen. Een mengsel kun je wel scheiden en bevat twee of meer soorten moleculen.

/

• Stofeigenschappen herken je aan bijvoorbeeld fase, smeltpunt, kookpunt, dichtheid, geur en smaak. Massa en volume zijn voorwerpseigenschappen: zij hangen af van het voorwerp, niet alleen van de stof.

Dichtheid en fasen

• De dichtheid is de massa per volume:

met $m$ in g, $V$ in cm³ en $\rho$ in g/cm³. Een voorwerp zinkt bij $\rho >{\rho }_{\text{oplosmiddel}}$, zweeft bij ongeveer gelijke dichtheden en drijft bij $\rho <{\rho }_{\text{oplosmiddel}}$.

• Vast ($s$) heeft eigen vorm en volume; vloeibaar ($l$) alleen eigen volume; gas ($g$) heeft geen van beide.
• Faseovergangen zijn smelten, stollen, verdampen, condenseren, sublimeren en rijpen. Temperatuur kan in Celsius of Kelvin: $0\text{K}=-273°\text{C}$.

Mengen, scheiden en moleculen

• Een oplossing is helder; een emulsie is een troebel mengsel van twee vloeistoffen en blijft samen door een emulgator; een suspensie is troebel en bestaat uit vaste stof en vloeistof.
• In de macrowereld neem je stoffen waar met zintuigen. In de microwereld verklaar je gedrag met moleculen, bijvoorbeeld diffusie: stoffen mengen spontaan.
• Adhesie is aantrekking tussen verschillende moleculen; cohesie is aantrekking tussen gelijke moleculen. Hierdoor kan water langs glas omhooggaan en druppels vormen.
• Veiligheid hangt af van de dosis. Vergiftiging kan acuut, chronisch of kankerverwekkend zijn. Hergebruiken, recyclen, downcycling en upcycling verminderen grondstoffenverbruik in een circulaire economie.