Samenvatting · Scheikunde · mavo 2 Veilig werken in het lab: regels, pictogrammen en meten

Bij scheikunde werk je met stoffen die kunnen bijten, branden of giftig zijn. Met een paar vaste regels en het kennen van de gevaarsymbolen kun je veilig experimenteren. Na deze samenvatting ken je de lab-regels, de negen gevaarspictogrammen, weet je hoe je veilig met een brander en met zuren werkt en hoe je nauwkeurig meet.

Regels in het lab

• Draag een veiligheidsbril en, als dat nodig is, een labjas en handschoenen.
• Bind lang haar vast en doe losse kleding of sjaals weg.
• Eten en drinken doe je nooit in het lab. Proef nooit aan stoffen.
• Ruik nooit direct aan een stof. Waai het met je hand voorzichtig naar je neus.
• Lees eerst het etiket en het werkvoorschrift. Gebruik niet meer dan nodig.
• Houd je werkplek opgeruimd en je tas en jas weg van de tafel.
• Gooi stoffen nooit zomaar weg: gebruik de afvalbakken die de docent aanwijst.
• Meld elk ongeluk direct, ook een kleine schram of gemorste stof.

Gevaarspictogrammen

Op verpakkingen staan pictogrammen: een rode ruit met een zwart symbool. Ze waarschuwen voor het gevaar van de stof.

Een etiket heeft ook een signaalwoord: gevaar voor de ernstigere stoffen en waarschuwing voor de minder ernstige. Verder staan er zinnen die uitleggen welk gevaar er is en hoe je ermee omgaat.

Veilig werken met een brander

Bij het verwarmen van een reageerbuis richt je de opening weg van jezelf en van anderen.

Zuur en water

Wil je een zuur verdunnen, giet dan altijd het zuur in het water, nooit andersom. Een beetje zuur in veel water wordt maar een beetje warm. Andersom kan het water spatten en bijtend zuur rondspuiten. Een ezelsbruggetje is: eerst het water, dan het zuur.

Eerste hulp

• Brandwond: minstens 10 minuten onder lauw stromend water koelen.
• Stof in je oog: meteen met veel water spoelen, bij voorkeur in de oogdouche, en een docent roepen.
• Stof op je huid of kleding: kleding uit en met veel water afspoelen.
• Brand: een kleine brand dek je af met een blusdeken. Weet je niet wat je moet doen, sla dan alarm.

Nauwkeurig meten

• Een maatcilinder lees je af op ooghoogte. Het vloeistofoppervlak is gebogen (de meniscus). Bij water lees je af bij het laagste punt.
• Voor een balans zet je eerst het bakje erop en stel je hem op nul (tarreren), en dan pas weeg je de stof.
• Lees een thermometer af zonder hem uit de vloeistof te halen en roer zacht.
• Schrijf een meting altijd op met de eenheid: bijvoorbeeld 25,0 mL en 3,2 g.
• Herhaal een meting, dan weet je beter of een uitkomst klopt.

Let op

• Pictogrammen zeggen iets over het soort gevaar, niet hoeveel. Lees ook altijd het etiket.
• Zuur in water, niet water in zuur.
• Blauwe brandervlam is heter dan een gele.
• Je mag nooit eten of drinken in het lab, ook niet als je handen schoon lijken.
• Werk je met een stof die dampt of stinkt, doe dat dan in de zuurkast.

In het kort

• Draag een bril, bind lang haar vast, eet en drink niet en ruik nooit direct aan een stof.
• De negen pictogrammen: vlam, oxiderend, gasfles, bijtend, doodshoofd, uitroepteken, gezondheidsgevaar, milieu en explosief.
• Bij een brander: eerst de vlam, dan het gas; blauwe vlam is heet en schoon.
• Zuur altijd in water gieten.
• Lees maatcilinders af op ooghoogte en schrijf metingen met eenheid op.