Samenvatting · Aardrijkskunde · havo 1 Aarde in beweging

Aarde in beweging

Opbouw en beweging van de aarde

• De aarde bestaat uit de aardkern, aardmantel en aardkorst.
• De aardkern is zeer heet en bestaat vooral uit ijzer en nikkel. De buitenkern is vloeibaar; de binnenkern is door de enorme druk vast.
• In de aardmantel stroomt dik, stroperig materiaal heel langzaam.
• De aardkorst is het buitenste laagje van de aarde. Deze bestaat uit platen: stukken oceaanbodem en stukken continent.
• Het bewegen van deze platen heet platentektoniek. Ooit vormden alle continenten samen één supercontinent, Pangea.

Gevolgen van platentektoniek

• Als gesteenteplaten tegen elkaar drukken, ontstaan kreukelzones die omhoogkomen. Zo ontstaat een plooiingsgebergte.
• Een plotselinge verschuiving van delen van de aardkorst veroorzaakt een aardbeving.
• Het epicentrum is het punt op de aardkorst waar de meeste beweging van een aardbeving plaatsvindt.
• De zwaarte van aardbevingen wordt aangegeven met de schaal van Richter.

Vulkanen en tsunami’s

• Magma is vloeibaar gesteente in de aardmantel. Komt dit naar buiten, dan heet het lava.
• Een vulkaan is een plaats waar vloeibaar gesteente uit de aardmantel naar buiten komt. De opening waar magma naar buiten komt, heet de krater.
• Bij een mid-oceanische rug gaan platen uit elkaar. Daar is de oceaan minder diep en treedt vulkanisme op.
• Een aardbeving in de zeebodem kan een tsunami veroorzaken: een grote vloedgolf die de kustlijn kan bereiken.

Nederland op reis

• Geologie bestudeert de aarde en de evolutie van het leven.
• Een fossiel is een versteend overblijfsel of afdruk van een plant of dier.
• De geologische tijdschaal deelt de geschiedenis van de aarde in tijdvakken met typische planten en dieren.