Samenvatting · Aardrijkskunde · havo 1 Topografie: Nederland, Europa en de wereld op de kaart

Topografie is het kennen van plaatsen op de kaart: waar ligt iets en hoe heet het? Na het lezen ken je de ordening van de aarde in continenten en oceanen, de provincies met hun hoofdsteden, de belangrijkste wateren van Nederland en een aantal grote landen en hoofdsteden van Europa. Ook weet je hoe je topografie slim leert.

De wereld in grote lijnen

De aarde heeft zeven continenten: Azië, Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Antarctica, Europa en Oceanië (Australië en de eilanden in de Stille Oceaan). Azië is het grootste continent, Antarctica ligt rond de Zuidpool.

Er zijn vijf oceanen: de Atlantische Oceaan, de Grote of Stille Oceaan, de Indische Oceaan, de Noordelijke IJszee en de Zuidelijke Oceaan. De Grote Oceaan is de grootste.

Handige hulplijnen op de kaart:

• De evenaar (0 graden) deelt de aarde in een noordelijk en een zuidelijk halfrond.
• De nulmeridiaan loopt door Greenwich bij Londen en deelt de aarde in een oostelijk en een westelijk halfrond.
• De breedtegraden lopen oost-west, de lengtegraden noord-zuid. Met één van elk bepaal je een plek op de kaart.

Nederland: de provincies

Nederland heeft twaalf provincies. Leer ze samen met hun hoofdstad.

Nederland: water en eilanden

• Aan de noordkant ligt de Waddenzee, met de Waddeneilanden. Van west naar oost: Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog.
• Het IJsselmeer was tot 1932 een zee, de Zuiderzee. De Afsluitdijk maakte er een meer van.
• De Noordzee ligt aan de westkant.
• De grote rivieren: de Rijn stroomt Nederland binnen en splitst zich in de Waal, de Nederrijn/Lek en de IJssel. De Maas stroomt door Limburg en Brabant. De Schelde ligt in het zuidwesten.
• Het Deltagebied in Zeeland en Zuid-Holland bestaat uit eilanden en zeearmen.
• Het hoogste punt van Europees Nederland is de Vaalserberg in Zuid-Limburg (ongeveer 322 meter).

Grote steden

Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht liggen in het drukke westen (de Randstad). Andere grote steden zijn Eindhoven in Brabant, Groningen in het noorden en Nijmegen en Arnhem in Gelderland. Rotterdam heeft de grootste haven van Europa.

Europa

Europa ligt tussen de Atlantische Oceaan in het westen en het Oeralgebergte in het oosten. In het zuiden grenst het aan de Middellandse Zee.

Belangrijke gebergten zijn de Alpen (midden en zuiden), de Pyreneeën (tussen Frankrijk en Spanje) en de Karpaten (oosten). Belangrijke rivieren zijn de Donau, de Rijn, de Seine in Frankrijk en de Wolga in Rusland.

Zo leer je topografie slim

Let op

• Verwar Holland niet met Nederland: Holland zijn alleen Noord-Holland en Zuid-Holland.
• De Waal en de Nederrijn zijn takken van de Rijn, geen losse rivieren.
• Let op spelling: 's-Hertogenbosch, Schiermonnikoog, Vlieland.
• De Noordzee is een zee, de Noordelijke IJszee is een oceaan.

In het kort

• De wereld heeft zeven continenten en vijf oceanen; evenaar en nulmeridiaan helpen bij oriëntatie.
• Nederland heeft twaalf provincies met hoofdsteden, bijvoorbeeld Overijssel (Zwolle) en Zeeland (Middelburg).
• Belangrijke wateren: Waddenzee, IJsselmeer, Noordzee, Rijn, Maas en Schelde.
• In Europa ken je grote landen met hun hoofdstad, gebergten en rivieren.
• Leer topografie in groepjes, met een mentale kaart en korte herhaling.