werkwoordstijden
Samenvatting
COMMUNITY
Samenvatting · Duits · vwo 6 Duits leesvaardigheid op vwo-niveau: teksten doorgronden
StudyZone
DuitsVak
WAT ZIT ERIN
1Op vwo-niveau zijn Duitse teksten langer en abstracter, met lange zinnen, een genuanceerd standpunt en veel signaalwoorden. Na deze samenvatting pak je een lange zin systematisch aan, herken je de argumentatie van de schrijver, begrijp je de nominale stijl en de lange attributen…
Bewaar deze samenvatting
Op vwo-niveau zijn Duitse teksten langer en abstracter, met lange zinnen, een genuanceerd standpunt en veel signaalwoorden. Na deze samenvatting pak je een lange zin systematisch aan, herken je de argumentatie van de schrijver, begrijp je de nominale stijl en de lange attributen en haal je de informatie uit teksten waarin iemand wordt geciteerd.
Aanpak van de hele tekst
1
Kijk naar de buitenkant: titel, ondertitel, bron, kopjes. Is het een nieuwsbericht, een commentaar (Kommentar), een reportage of een interview? Het soort tekst bepaalt wat je verwacht.
2
Lees de vragen en markeer kernwoorden voordat je de tekst leest.
3
Lees globaal (eerste en laatste alinea, eerste zin per alinea) en zoek de hoofdgedachte.
4
Lees de passage bij de vraag nauwkeurig, en lees de zin ervoor en erna mee.
5
Controleer je antwoord tegen de hele passage, niet alleen tegen één woord.
Een lange zin ontleden
Duitse zinnen kunnen lang worden, omdat de persoonsvorm in de bijzin achteraan staat en er zinsdelen tussen kunnen zitten. Pak ze zo aan:
1
Zoek de persoonsvorm van de hoofdzin (plek 2, of direct na de bijzin als die vooraan staat).
2
Zoek het onderwerp van de hoofdzin.
3
Haal de bijzinnen eruit: kijk naar komma's, voegwoorden (dass, weil, obwohl, wenn, ob), relatieve voornaamwoorden (der, die, das) en de werkwoorden aan het eind.
4
Zoek bij een Perfekt of modaal werkwoord het tweede deel van het werkwoord helemaal achteraan.
5
Lees daarna in volgorde: wie doet wat, wanneer, waar, waarom.
Voorbeeld
Obwohl viele Jugendliche, die täglich mehrere Stunden am Handy verbringen, behaupten, sie könnten jederzeit darauf verzichten, zeigen Studien, dass die meisten von ihnen schon nach kurzer Zeit nervös werden.
- Hoofdzin: zeigen Studien (persoonsvorm zeigen, onderwerp Studien).
- Bijzin vooraan met obwohl: viele Jugendliche ... behaupten. Daarin zit een relatieve bijzin (die täglich ... am Handy verbringen) en een indirecte rede (sie könnten jederzeit darauf verzichten).
- Bijzin met dass: die meisten von ihnen ... nervös werden.
- Betekenis: Hoewel veel jongeren die dagelijks uren op hun telefoon zitten beweren dat ze er altijd zonder kunnen, laten onderzoeken zien dat de meesten van hen al na korte tijd onrustig worden.
Argumentatie herkennen
In een betoog of commentaar draait het om het standpunt van de schrijver en zijn argumenten. Signaalwoorden helpen.
| Functie | Signaalwoorden |
|---|---|
| Standpunt | meiner Meinung nach, ich bin der Ansicht, ich finde |
| Argument | denn, weil, da, schließlich, nämlich |
| Tegenargument | allerdings, jedoch, dennoch, zwar ... aber |
| Voorbeeld | zum Beispiel, beispielsweise, etwa |
| Conclusie | also, folglich, insgesamt, deshalb |
| Standpunten van anderen | Befürworter, Gegner, Kritiker, Experten, Studien zufolge |
Tweedelige verbindingen
| Verbinding | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| zwar ... aber | weliswaar ... maar | Zwar ist das Auto teuer, aber es ist zuverlässig. |
| einerseits ... andererseits | enerzijds ... anderzijds | Einerseits ist das Internet nützlich, andererseits lenkt es ab. |
| nicht nur ... sondern auch | niet alleen ... maar ook | Er ist nicht nur klug, sondern auch fleißig. |
| sowohl ... als auch | zowel ... als | Sie spricht sowohl Deutsch als auch Englisch. |
| weder ... noch | noch ... noch | Er hat weder Zeit noch Lust. |
| entweder ... oder | of ... of | Wir fahren entweder heute oder morgen. |
| je ... desto | hoe ... hoe | Je mehr man liest, desto besser versteht man. |
Bij zwar ... aber ligt het zwaartepunt meestal op het gedeelte na aber. Wat de schrijver echt vindt, staat vaak daar.
Nominale stijl en lange attributen
In zakelijke en journalistieke teksten staat vaak een zelfstandig naamwoord waar een bijzin in het Nederlands gewoon zou zijn.
| Nominale stijl | Betekenis |
|---|---|
| nach der Einführung des Gesetzes | nadat de wet was ingevoerd |
| bei Regen | als het regent |
| aufgrund des Klimawandels | vanwege de klimaatverandering |
| trotz der hohen Kosten | ondanks de hoge kosten |
| im Falle eines Streiks | in het geval van een staking |
| die Zunahme der Unfälle | de toename van het aantal ongelukken |
Een uitgebreid attribuut staat vóór het zelfstandig naamwoord, tussen het lidwoord en het zelfstandig naamwoord. Je leest het van achteren naar voren.
- die von der Regierung geplante Steuererhöhung = de belastingverhoging die door de regering gepland is
- die steigende Zahl der Arbeitslosen = het stijgende aantal werklozen
- ein vor kurzem veröffentlichter Bericht = een onlangs gepubliceerd rapport
Aanpak
zoek het lidwoord en het zelfstandig naamwoord. Het deelwoord (steigende, geplante, veröffentlichter) staat vlak voor het zelfstandig naamwoord. Alles tussen het lidwoord en dat deelwoord hoort bij het deelwoord.
Citaten en indirecte rede
Journalisten citeren vaak. Een citaat staat tussen aanhalingstekens of in de Konjunktiv I.
- Der Minister erklärte, die Regierung werde die Steuern senken.
- Experten warnen, die Lage sei ernst.
Daardoor weet je wie iets zegt en wie niet. De schrijver neemt de uitspraak niet over. Bij een vraag als "Wat vindt de schrijver?" moet je niet het citaat, maar de eigen woorden van de schrijver kiezen.
Veelgebruikte vraagtypen
- Hoofdgedachte of doel: kijk naar titel, eerste en laatste alinea. Wil de schrijver informeren, overtuigen of waarschuwen?
- Klopt of klopt niet: let op ontkenningen en beperkingen (nur, nie, alle, die meisten).
- Wat bedoelt de schrijver met ...? Lees de zin ervoor en erna.
- Waarnaar verwijst dies, das, damit? Meestal naar de zin of het zelfstandig naamwoord ervoor.
- Welke alinea past bij ...? Zoek het trefwoord in de eerste zin.
- Welke toon heeft de tekst? Let op woorden met een waardering: leider (helaas), glücklicherweise (gelukkig), erstaunlich, bedenklich.
Veelgemaakte fouten
- Een citaat aanzien voor het standpunt van de schrijver.
- Bij zwar ... aber het eerste deel als hoofdzaak nemen.
- Een lange zin niet ontleden en op het eerste woord afgaan.
- Een attribuut niet van achteren naar voren lezen.
- Alleen op losse woorden uit de tekst letten en niet op de betekenis van de hele zin.
- Geen rekening houden met getallen en ontkenningen.
- Een open vraag in het Duits beantwoorden. Op het examen antwoord je in het Nederlands, tenzij de vraag iets anders zegt; een Duits antwoord levert geen punten op. Geef ook niet meer antwoorden dan er gevraagd worden.
In het kort
- Eerst de buitenkant, dan de vragen, dan globaal lezen en dan de passage bij de vraag lezen.
- Lange zin: persoonsvorm van de hoofdzin, onderwerp, bijzinnen eruit halen, tweede werkwoordsdeel achteraan.
- Signaalwoorden en tweedelige verbindingen laten het standpunt en de argumenten zien.
- Nominale stijl: een zelfstandig naamwoord vervangt vaak een bijzin (bei Regen = als het regent).
- Een uitgebreid attribuut lees je van achteren naar voren.
- Een citaat in de Konjunktiv I is niet het standpunt van de schrijver.
Meer Duits uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
