Samenvatting · Duits · vmbo 3 Het Perfekt: zo vertel je wat er gebeurd is

Wil je in het Duits vertellen wat er gebeurd is, dan gebruik je het Perfekt. Na deze samenvatting bouw je een Perfekt-zin, vorm je het voltooid deelwoord (Partizip II) van de meeste werkwoorden en kies je tussen haben en sein.

Zo bouw je het Perfekt

Het Perfekt is de verleden tijd die je gebruikt als je praat of een bericht schrijft over iets wat gebeurd is. Je maakt het met twee delen:

• Ich habe gestern Fußball gespielt. (Ik heb gisteren gevoetbald.)
• Wir sind nach Berlin gefahren. (We zijn naar Berlijn gereden.)
• Hast du deine Hausaufgaben gemacht? (Heb je je huiswerk gemaakt?)

Zo maak je het Partizip II

Er zijn vijf soorten. Leer ze herkennen aan het eind van de infinitief en aan het voorvoegsel.

Geen ge- krijg je bij werkwoorden met een voorvoegsel dat niet scheidbaar is (be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-) en bij werkwoorden op -ieren:

• besuchen → besucht, bekommen → bekommen
• verstehen → verstanden, vergessen → vergessen
• erzählen → erzählt, gewinnen → gewonnen
• telefonieren → telefoniert, studieren → studiert

Sterke werkwoorden moet je uit je hoofd leren. Deze komen het vaakst voor.

Haben of sein?

• Met sein maak je het Perfekt van werkwoorden die een beweging van A naar B of een verandering van toestand uitdrukken: gehen, kommen, fahren, fliegen, aufstehen, einschlafen, werden. Ook sein zelf, bleiben en passieren krijgen sein.
• Met haben maak je het Perfekt van alle andere werkwoorden, ook als het Nederlands zijn gebruikt.

Met sein:

• Ich bin um sieben Uhr aufgestanden.
• Sie ist nach Hause gegangen.
• Es ist nichts passiert.
• Wir sind zu Hause geblieben.

Met haben:

• Ich habe Pizza gegessen.
• Er hat ein Buch gelesen.
• Sie hat gut geschlafen.
• Wir haben viel gelernt.

Woordvolgorde in het Perfekt

Het hulpwerkwoord staat op plek 2, het Partizip II staat achteraan. Al het andere zit ertussen.

• Gestern habe ich im Supermarkt Brot gekauft.
• Am Wochenende sind wir mit dem Zug nach Köln gefahren.
• Hast du schon gegessen?
• Ich habe das Buch nicht gelesen.

Perfekt of Präteritum?

In gesprekken, berichtjes en e-mails gebruik je meestal het Perfekt. Bij sein, haben en de modale werkwoorden gebruik je ook in gesprekken liever de eenvoudige verleden tijd (Präteritum):

• Ich war gestern im Kino. (liever dan: ich bin im Kino gewesen)
• Ich hatte Hunger. (liever dan: ich habe Hunger gehabt)
• Ich konnte nicht kommen.

Veelgemaakte fouten

• Het Partizip II staat altijd achteraan: Ich habe Tennis gespielt, niet "Ich habe gespielt Tennis".
• Het Nederlands kiest niet altijd hetzelfde hulpwerkwoord als het Duits. Ik ben vergeten is Ich habe vergessen. Ik heb gefietst is Ich bin Rad gefahren.
• Bij een scheidbaar werkwoord staat ge tussen het voorvoegsel en de stam: eingekauft, niet "geeinkauft".
• Geen ge- bij werkwoorden die beginnen met be-, ver-, er-, ent- of zer- of die eindigen op -ieren.
• Bij een ja/nee-vraag staat het hulpwerkwoord vooraan: Hast du gegessen? Het Partizip blijft achteraan.

In het kort

• Perfekt = haben of sein op plek 2 + Partizip II achteraan.
• Zwak: ge-...-t (gemacht). Sterk: ge-...-en (gegessen). Scheidbaar: ge tussen voorvoegsel en stam (aufgestanden).
• Geen ge- bij be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp- en bij werkwoorden op -ieren.
• Sein bij beweging van A naar B en verandering van toestand, en bij sein, bleiben en passieren; haben bij alle andere werkwoorden.
• Gebruik bij war, hatte en de modale werkwoorden ook in gesprekken de Präteritum-vorm.