Samenvatting · Frans · havo 3 Onregelmatige werkwoorden in de présent: prendre, venir, pouvoir, voir

Veel van de werkwoorden die je het vaakst gebruikt zijn onregelmatig: je hebt ze nodig om te zeggen wat je kunt, moet, wilt, ziet en neemt. Na deze samenvatting vervoeg je pouvoir, vouloir, devoir, savoir, prendre, venir, voir, dire, écrire, lire, boire, mettre en partir in de présent, ken je de spellingswijzigingen bij -er-werkwoorden en gebruik je de modale werkwoorden goed.

Het patroon achter de onregelmatige werkwoorden

Een deel van de onregelmatigheid is minder chaotisch dan het lijkt:

• Bij je en tu eindigt de vorm bijna altijd op -s (of -x bij pouvoir en vouloir): je prends, tu prends, je peux, tu veux.
• Bij il, elle, on eindigt de vorm meestal op -t (of -d bij prendre en vendre, of op niets bij werkwoorden zoals ouvrir): il peut, il prend, il ouvre.
• Veel werkwoorden hebben twee stammen: één voor je, tu, il en ils, en één voor nous en vous. Zo is het bij venir (vien- en ven-), voir (voi- en voy-) en boire (boi- en buv-).
• Bij ils en elles eindigt de vorm bijna altijd op -ent. De uitzonderingen zijn ils sont, ils ont, ils vont en ils font.

Pouvoir, vouloir, devoir, savoir

Na deze werkwoorden volgt de infinitief: Je peux t'aider. Il veut partir. Nous devons travailler. Elle sait nager.

• Pouvoir drukt mogelijkheid of toestemming uit: Je peux sortir ce soir? Beleefd: Puis-je entrer? (inversie met je).
• Savoir betekent "iets geleerd hebben" of "weten": Je sais nager. Je sais où il habite.
• Vouloir bien betekent "graag willen": Je veux bien t'aider. Je voudrais is de beleefde vorm van je veux.
• Il faut (het is nodig) hoort bij falloir: Il faut partir. Il faut que tu viennes.

Savoir of connaître? Savoir gebruik je voor feiten en kunnen (Je sais la réponse. Je sais jouer du piano). Connaître gebruik je voor personen, plaatsen en dingen die je kent: Je connais Paul. Je connais Paris. Connaître: je connais, tu connais, il connaît, nous connaissons, vous connaissez, ils connaissent.

Prendre, venir, voir

• Zo gaan ook comprendre (begrijpen), apprendre (leren) en surprendre. Je comprends, nous comprenons, ils comprennent.
• Zo gaat ook devenir (worden), revenir (terugkomen), tenir (vasthouden) en obtenir (krijgen): il devient, ils reviennent, je tiens, j'obtiens.
• Croire (geloven) heeft dezelfde stamwisseling als voir: je crois, nous croyons, ils croient.

Dire, écrire, lire, boire, mettre

• Vous dites (en ook vous faites en vous êtes) eindigt niet op -ez.
• Zo gaat mettre ook in permettre (toestaan), promettre (beloven) en remettre (terugzetten): il promet, nous promettons.
• Zo gaat écrire ook in décrire (beschrijven): je décris.

Partir, sortir, dormir, ouvrir

Deze werkwoorden eindigen op -ir, maar krijgen geen -iss-:

Ouvrir gaat zoals een -er-werkwoord: j'ouvre, tu ouvres. Dat geldt ook voor offrir (aanbieden), couvrir (bedekken), découvrir (ontdekken): j'offre, nous découvrons.

-er-werkwoorden met spellingswijziging

Veel -er-werkwoorden zijn regelmatig, maar passen hun spelling een beetje aan. Bij -ger en -cer verandert alleen de nous-vorm, zodat de klank gelijk blijft. Bij de andere typen veranderen juist je, tu, il en ils (de vormen met een doffe e als uitgang) en blijven nous en vous gewoon.

Valkuilen

• Tu peux en tu veux eindigen op -x, niet op -s.
• Il prend heeft een -d; ils prennent heeft twee n's. Bij nous is het één n: nous prenons.
• Je connais maar il connaît (met accent circonflexe).
• Na pouvoir, vouloir, devoir en savoir staat de infinitief, niet "de" of "à": Je peux venir. Il doit partir.
• Savoir is "weten of kunnen", connaître is "kennen"; ze zijn niet uitwisselbaar.
• Vergeet de verdubbeling bij appeler en jeter niet: j'appelle, je jette. Bij acheter komt er een accent grave: j'achète, niet "j'achette".

In het kort

• Je en tu eindigen meestal op -s of -x; il, elle en on op -t of -d; ils op -ent.
• Pouvoir (peux, peut, peuvent), vouloir (veux, veut, veulent), devoir (dois, doit, doivent), savoir (sais, sait, savent).
• Prendre: je prends, nous prenons, ils prennent. Venir: je viens, nous venons, ils viennent. Voir: je vois, nous voyons, ils voient.
• Dire: vous dites. Boire: nous buvons, ils boivent. Partir, sortir en dormir krijgen geen -iss-.
• Spellingswijzigingen: nous mangeons, nous commençons, j'achète, je préfère, j'appelle, je jette, je paie.