Samenvatting · Frans · vwo 4 Plus-que-parfait, passé simple en conditionnel passé in één overzicht

In Franse verhalen, krantenartikelen en romans kom je veel verleden tijden tegen die elkaar aanvullen. Na deze samenvatting maak je het plus-que-parfait, gebruik je het in indirecte rede en si-zinnen, herken je het passé simple in literaire teksten en weet je hoe het conditionnel passé en het futur antérieur gevormd worden.

Samengestelde tijden op een rij

Alle samengestelde tijden bestaan uit een hulpwerkwoord (avoir of être) in een bepaalde tijd + het participe passé. De keuze tussen avoir en être en de overeenkomst van het participe zijn steeds dezelfde als bij het passé composé.

Plus-que-parfait: de vorm

Imparfait van avoir of être + participe passé.

Plus-que-parfait: het gebruik

Het plus-que-parfait is de voltooid verleden tijd (vvt): een handeling die al gebeurd was vóór een ander moment in het verleden.

• Quand je suis arrivé à la gare, le train était déjà parti. (Toen ik op het station aankwam, was de trein al vertrokken.)
• Elle m'a dit qu'elle avait oublié son livre. (Ze zei dat ze haar boek vergeten was.)
• Il avait beaucoup plu, donc les routes étaient glissantes. (Het had veel geregend, dus de wegen waren glad.)
• Si j'avais su, je serais venu. (Als ik het had geweten, was ik gekomen.)

Handige tijdsaanduidingen: déjà (al), ne ... pas encore (nog niet), avant (eerder), la veille (de dag ervoor), le lendemain (de dag erna).

Indirecte rede in het verleden

Staat de inleidende zin in het verleden (il a dit, elle a demandé), dan verschuiven de tijden in de bijzin:

• Il dit : « Je suis fatigué. » → Il a dit qu'il était fatigué.
• Elle dit : « J'ai raté le train. » → Elle a dit qu'elle avait raté le train.
• Il dit : « Je viendrai demain. » → Il a dit qu'il viendrait le lendemain.

Ook de tijdsaanduidingen veranderen:

Bij een indirecte vraag wordt est-ce que si: Il m'a demandé si j'avais faim. En een vraagwoord blijft: Elle m'a demandé où j'habitais.

Conditionnel passé

Het conditionnel passé is het conditionnel présent van avoir of être + participe passé: j'aurais fait, nous serions partis.

• Onmogelijke voorwaarde in het verleden: Si tu m'avais appelé, je serais venu. (si + plus-que-parfait, conditionnel passé)
• Spijt of verwijt: J'aurais dû t'écouter. Tu aurais pu me le dire.
• Onzeker nieuws: Le ministre aurait démissionné. (Naar verluidt is de minister afgetreden.)
• Toekomst in het verleden, voltooid: Il a promis qu'il aurait fini avant midi.

Een gemengde zin is mogelijk: Si j'avais mieux étudié, je serais plus tranquille maintenant.

Futur antérieur

Het futur antérieur is de futur van avoir of être + participe passé. Je gebruikt het voor een handeling die in de toekomst al gebeurd zal zijn vóór een ander toekomstig moment:

• J'aurai fini avant dix-huit heures.
• Quand il sera arrivé, nous mangerons.
• Dès que j'aurai fini mes devoirs, je t'appellerai.

Na quand, lorsque, dès que en aussitôt que gebruik je voor de toekomst een futur, en voor wat daaraan voorafgaat een futur antérieur.

Passé simple herkennen

Het passé simple is een verleden tijd die je vooral schrijft in romans, verhalen en geschiedenisboeken. In gesprekken gebruikt men het passé composé. Je moet het passé simple kunnen herkennen en begrijpen, je hoeft het zelden zelf te schrijven.

Het wordt vooral in de derde persoon gebruikt (il, elle, ils, elles).

• Het passé simple vervangt het passé composé in een geschreven verhaal, het imparfait blijft het decor: Il était minuit quand le comte entra dans la salle. (Het was middernacht toen de graaf de zaal binnenkwam.)
• VoorbeeldElle ouvrit la porte et vit son frère. = Elle a ouvert la porte et elle a vu son frère.
• Let op vormen die op een andere vorm lijken: il dit is présent én passé simple van dire; il vit is passé simple van voir én présent van vivre. De context bepaalt de tijd.
• Herken de uitgangen: -a, -it, -ut, -int (enkelvoud) en -èrent, -irent, -urent, -inrent (meervoud).

Valkuilen

• Plus-que-parfait is het imparfait van avoir of être + participe, niet de présent.
• De keuze avoir of être en de overeenkomst van het participe zijn hetzelfde als bij het passé composé.
• In indirecte rede verschuift de tijd: présent wordt imparfait, passé composé wordt plus-que-parfait, futur wordt conditionnel.
• Na si staat in een voorwaarde nooit een conditionnel: Si j'avais su, ..., niet Si j'aurais su.
• Herken il dit en il vit als mogelijk passé simple.

In het kort

• Plus-que-parfait = imparfait van avoir of être + participe passé; het staat voor wat eerder gebeurd was.
• Indirecte rede in het verleden: présent wordt imparfait, passé composé wordt plus-que-parfait, futur wordt conditionnel; hier (gisteren) wordt la veille en demain (morgen) wordt le lendemain.
• Conditionnel passé = conditionnel van avoir of être + participe: j'aurais dû, il serait venu.
• Futur antérieur = futur van avoir of être + participe: j'aurai fini.
• Passé simple: herkenbaar aan -a, -it, -ut, -int en -èrent, -irent, -urent, -inrent in literaire teksten.