Samenvatting · Grieks · vwo 6 AcI, AcP en bijzinnen: conjunctivus en optativus

Griekse teksten hebben een rijk bijzinnenstelsel. In deze samenvatting leer je de infinitief, de AcI, de AcP en de belangrijkste bijzinnen met conjunctivus en optativus. Het examen vraagt vaak om deze constructies te herkennen en juist te vertalen.

De infinitief

De tijd van de infinitief in een AcI zegt iets over de verhouding tot het hoofdwerkwoord: praesens gelijktijdig, aoristus en perfectum voortijdig, futurum natijdig.

De AcI

De AcI (accusativus cum infinitivo) werkt net als in het Latijn: een onderwerp in de accusativus met een infinitief. Hij staat na werkwoorden van zeggen, denken en vinden, zoals φημί (zeggen), λέγω (zeggen), νομίζω (menen) en οἴομαι (denken).

φησὶ τὸν παῖδα ἐλθεῖν. Hij zegt dat de jongen is gekomen.

De ontkenning in een AcI is οὐ. Als het onderwerp van de infinitief hetzelfde is als dat van het hoofdwerkwoord, blijft dat onderwerp vaak weg. Een andere constructie voor "dat" is ὅτι of ὡς met een indicativus: λέγει ὅτι ὁ παῖς ἦλθεν (hij zegt dat de jongen is gekomen).

De AcP

Na werkwoorden van waarnemen, zoals ὁράω (zien) en ἀκούω (horen), staat vaak een participium in plaats van een infinitief. Dat is de AcP (accusativus cum participio).

ὁρῶ τὸν παῖδα τρέχοντα. Ik zie de jongen rennen.

Het verschil: bij een AcI gaat het om een bewering of mening, bij een AcP om iets dat je direct waarneemt.

Conjunctivus en optativus

De conjunctivus en optativus komen vooral voor in bijzinnen en in wensen.

Het kenmerk van de conjunctivus is een lange klinker (ω en η) in de uitgang, het kenmerk van de optativus de tweeklank -οι-.

Bijzinnen

De regel voor ἵνα: staat het werkwoord van de hoofdzin in het praesens of futurum, dan volgt een conjunctivus. Staat het in een verleden tijd, dan volgt een optativus.

ἔρχεται ἵνα τὸν βασιλέα ἴδῃ. Hij komt om de koning te zien.

ἦλθεν ἵνα τὸν βασιλέα ἴδοι. Hij kwam om de koning te zien.

Voorwaardelijke zinnen

Het woordje ἄν komt niet alleen in voorwaardelijke zinnen voor: het geeft aan dat iets mogelijk of voorwaardelijk is en vertaal je als "zou" of "kon".

Het betrekkelijk voornaamwoord

ὅς, ἥ, ὅ betekent "die, welke". Het komt overeen met het antecedent in geslacht en getal, de naamval hangt af van de functie in de bijzin: precies zoals in het Latijn.

Stappenplan

Let op

• Een AcP is geen AcI: bij waarneming staat het participium.
• Bij ἵνα hangt de wijs af van de tijd van de hoofdzin.
• De ontkenning van een AcI is οὐ, van een wens of finale bijzin μή.
• ὅτι kan "dat" en "omdat" betekenen: kijk naar de context.