Alfabet, spiritus en accenten
Samenvatting
Het Griekse alfabet, de spiritus en de accenten
Grieks · vwo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Grieks · vwo 5 Griekse participia: vormen, gebruik en genitivus absolutus
StudyZone
GrieksVak
WAT ZIT ERIN
1Participia (deelwoorden) zijn in het Grieks nog veel frequenter dan in het Latijn. Ze zijn werkwoordsvormen die zich gedragen als bijvoeglijk naamwoord, en je kunt er complete bijzinnen mee samenvatten. Deze samenvatting geeft de vormen, de gebruiksmogelijkheden en de…
Bewaar deze samenvatting
Participia (deelwoorden) zijn in het Grieks nog veel frequenter dan in het Latijn. Ze zijn werkwoordsvormen die zich gedragen als bijvoeglijk naamwoord, en je kunt er complete bijzinnen mee samenvatten. Deze samenvatting geeft de vormen, de gebruiksmogelijkheden en de vertaalstrategie.
De belangrijkste participia
Een participium komt overeen met het woord waarbij het hoort in geslacht, getal en naamval. Hier zie je de nominativus enkelvoud mannelijk, vrouwelijk en onzijdig.
| Participium | m. | v. | o. | Betekenis |
|---|---|---|---|---|
| Praesens actief | λύων | λύουσα | λῦον | losmakend, terwijl hij losmaakt |
| Aoristus actief | λύσας | λύσασα | λῦσαν | losgemaakt hebbend, nadat hij had losgemaakt |
| Perfectum actief | λελυκώς | λελυκυῖα | λελυκός | losgemaakt hebbend (resultaat) |
| Praesens medium of passief | λυόμενος | λυομένη | λυόμενον | losgemaakt wordend |
| Aoristus passief | λυθείς | λυθεῖσα | λυθέν | losgemaakt zijnde, nadat hij was losgemaakt |
Tijdsverhouding
De tijd van een participium zegt iets over de verhouding tot het hoofdwerkwoord:
- Praesens: gelijktijdig (terwijl).
- Aoristus: meestal voortijdig (nadat).
- Futurum (λύσων): natijdig, vaak met het idee van doel ("om te").
- Perfectum: voortijdig, met nadruk op het resultaat.
Gebruik: attributief en circumstantieel
1
Attributief: het participium staat bij een zelfstandig naamwoord en vertaal je als bijvoeglijk naamwoord of betrekkelijke zin: ὁ λέγων ἀνήρ is "de sprekende man" of "de man die spreekt". Met alleen het lidwoord is het zelfstandig: ὁ λέγων is "degene die spreekt".
2
Circumstantieel (bijwoordelijk): het participium geeft een omstandigheid aan en vertaal je met een bijzin: tijd (toen, nadat, terwijl), reden (omdat), tegenstelling (hoewel), voorwaarde (als), wijze en doel.
Gebruik: supplementair
Bij een supplementair (aanvullend) participium vult het participium een werkwoord aan, bijvoorbeeld bij παύομαι (ophouden), διατελέω (blijven doen), τυγχάνω (toevallig), λανθάνω (ontsnappen aan de aandacht) en φαίνομαι (blijken). Daarbij is het participium geen bijzin: het hoort bij het werkwoord.
Voorbeelden
- ὁ παῖς τρέχων ἔπεσεν. De jongen viel terwijl hij rende. (praesens: gelijktijdig)
- οἱ στρατιῶται ταῦτα ἀκούσαντες ἔφυγον. Nadat de soldaten dit gehoord hadden, vluchtten ze. (aoristus: voortijdig)
- οἱ στρατιῶται παύονται μαχόμενοι. De soldaten houden op met vechten. (supplementair)
Genitivus absolutus
De genitivus absolutus is de tegenhanger van de Latijnse ablativus absolutus: een zelfstandig naamwoord of voornaamwoord in de genitivus met een participium in de genitivus. Het onderwerp van deze constructie is niet het onderwerp van de hoofdzin.
τοῦ βασιλέως ἐλθόντος οἱ ἄνθρωποι ἔφυγον. Toen de koning was gekomen, vluchtten de mensen.
Stappenplan
1Herken twee woorden in de genitivus die los staan van de rest van de zin.2Bepaal het participium en de tijd (aoristus voortijdig, praesens gelijktijdig).3Maak er een bijzin van met een eigen onderwerp.4Kies het verband: tijd, reden, tegenstelling of voorwaarde.
Vertaalstrategie
1
Zoek het participium en bepaal het soort (praesens, aoristus, enzovoort).
2
Bepaal het woord waarbij het hoort.
3
Bepaal het gebruik: attributief, circumstantieel of supplementair.
4
Bepaal bij circumstantieel het verband uit de context en vertaal als bijzin: terwijl, nadat, omdat, hoewel, als.
5
Controleer of de zin klopt in het Nederlands.
Let op
- Het aoristus-participium heeft geen augment en is meestal voortijdig, niet "verleden" in absolute zin.
- Het futurum-participium drukt vaak een doel uit.
- Bij een genitivus absolutus is het onderwerp anders dan dat van de hoofdzin.
- Bij een supplementair participium hoort de bijzinvertaling niet: παύομαι μαχόμενος is niet "ik hou op terwijl ik vecht".
Meer Grieks uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
