Alfabet, spiritus en accenten
Samenvatting
Het Griekse alfabet, de spiritus en de accenten
Grieks · vwo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Grieks · vwo 4 Griekse werkwoorden: praesens, imperfectum en futurum
StudyZone
GrieksVak
WAT ZIT ERIN
1In het Grieks bepaalt de uitgang van een werkwoord de persoon en het getal, en de tijdsvorm geeft aan hoe de handeling in de tijd valt. In deze samenvatting leer je de basisvormen van de werkwoorden op -ω: het praesens, het imperfectum, het futurum, het medium en passief,…
Bewaar deze samenvatting
In het Grieks bepaalt de uitgang van een werkwoord de persoon en het getal, en de tijdsvorm geeft aan hoe de handeling in de tijd valt. In deze samenvatting leer je de basisvormen van de werkwoorden op -ω: het praesens, het imperfectum, het futurum, het medium en passief, εἰμί en de contracte werkwoorden.
Opbouw van een werkwoordsvorm
Een Griekse werkwoordsvorm bestaat uit een stam, een thematische klinker (ο of ε) en een persoonsuitgang. Het woordenboek geeft de stamtijden van een werkwoord. Voor λύω (ik maak los, ik bevrijd): λύω, λύσω, ἔλυσα, λέλυκα, λέλυμαι, ἐλύθην.
Het praesens
| Persoon | Actief | Vertaling |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | λύω | ik maak los |
| 2e enkelvoud | λύεις | jij maakt los |
| 3e enkelvoud | λύει | hij maakt los |
| 1e meervoud | λύομεν | wij maken los |
| 2e meervoud | λύετε | jullie maken los |
| 3e meervoud | λύουσι(ν) | zij maken los |
De infinitief van het praesens actief is λύειν.
Het imperfectum
Het imperfectum drukt een voortdurende of herhaalde handeling in het verleden uit: ik maakte los, ik was aan het losmaken. Het wordt gevormd met het augment.
| Persoon | Actief | Vertaling |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | ἔλυον | ik maakte los |
| 2e enkelvoud | ἔλυες | jij maakte los |
| 3e enkelvoud | ἔλυε(ν) | hij maakte los |
| 1e meervoud | ἐλύομεν | wij maakten los |
| 2e meervoud | ἐλύετε | jullie maakten los |
| 3e meervoud | ἔλυον | zij maakten los |
Het augment is een kenmerk van de verleden tijden van de indicativus:
- Bij een stam die met een medeklinker begint, komt er een ἐ- voor: λύω wordt ἔλυον.
- Bij een stam die met een klinker begint, wordt die klinker lang: ἄγω (leiden) wordt ἦγον en ἐλπίζω (hopen) wordt ἤλπιζον. Een uitzondering is ἔχω (hebben), dat εἶχον wordt.
Het futurum
Het futurum maak je met een σ achter de stam: λύσω (ik zal losmaken), λύσεις, λύσει, λύσομεν, λύσετε, λύσουσι(ν). Het futurum heeft dezelfde persoonsuitgangen als het praesens.
Medium en passief
Naast het actief heeft het Grieks het medium en het passief. In het praesens hebben ze dezelfde vormen.
| Persoon | Medium of passief | Vertaling |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | λύομαι | ik word losgemaakt (passief) of ik maak voor mezelf los (medium) |
| 2e enkelvoud | λύῃ | jij wordt losgemaakt |
| 3e enkelvoud | λύεται | hij wordt losgemaakt |
| 1e meervoud | λυόμεθα | wij worden losgemaakt |
| 2e meervoud | λύεσθε | jullie worden losgemaakt |
| 3e meervoud | λύονται | zij worden losgemaakt |
Het medium drukt uit dat het onderwerp zelf bij de handeling betrokken is: voor zichzelf, in eigen belang of op zichzelf. Sommige werkwoorden komen alleen in het medium voor, zoals ἔρχομαι (komen, gaan) en δέχομαι (ontvangen); dat zijn deponentia.
Het werkwoord εἰμί
| Persoon | Praesens | Imperfectum |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | εἰμί | ἦν |
| 2e enkelvoud | εἶ | ἦσθα |
| 3e enkelvoud | ἐστί(ν) | ἦν |
| 1e meervoud | ἐσμέν | ἦμεν |
| 2e meervoud | ἐστέ | ἦτε |
| 3e meervoud | εἰσί(ν) | ἦσαν |
Het futurum is ἔσομαι. De vormen van εἰμί (behalve εἶ) zijn enclitica: ze leunen op het voorgaande woord.
Contracte werkwoorden
Werkwoorden met een stam op -ε- of -α- (zoals ποιέω en νικάω) laten de stamklinker samentrekken met de uitgang.
| Persoon | ποιέω (maken, doen) | νικάω (overwinnen) |
|---|---|---|
| 1e enkelvoud | ποιῶ | νικῶ |
| 2e enkelvoud | ποιεῖς | νικᾷς |
| 3e enkelvoud | ποιεῖ | νικᾷ |
| 1e meervoud | ποιοῦμεν | νικῶμεν |
| 2e meervoud | ποιεῖτε | νικᾶτε |
| 3e meervoud | ποιοῦσι(ν) | νικῶσι(ν) |
De samentrekkingen die je vaak nodig hebt: ε + ε = ει, ε + ο = ου, α + ε = α, α + ο = ω. Het woordenboek geeft de ongecontraheerde vorm (ποιέω), maar in teksten zie je de gecontraheerde (ποιῶ).
Hoe vertaal je een vorm?
1
Zoek de uitgang en bepaal persoon en getal.
2
Kijk of er een augment staat: dan is het een verleden tijd.
3
Kijk of er een σ voor de uitgang staat: dan is het een futurum of een aoristus.
4
Zoek het werkwoord op in het woordenboek en bepaal actief, medium of passief.
Let op
- Het imperfectum heeft een augment, het praesens niet.
- Het medium en het passief hebben in het praesens dezelfde vorm: de betekenis haal je uit de zin.
- Bij een werkwoord met een klinkeraugment zie je de lange klinker aan het begin: ἄγω wordt ἦγον.
- Werkwoorden op -έω en -άω zie je zelden ongecontraheerd in een tekst.
Meer Grieks uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
