Samenvatting · Nederlands · vwo 4 Verhaal- en poëzieanalyse

Verhaal- en poëzieanalyse

Verhaalanalyse

• Het thema is het centrale probleem; motieven zijn terugkerende elementen die dit thema ondersteunen. Een leidmotief keert opvallend vaak terug.
• De intrige is de basis van de gebeurtenissen. De fabel zet die gebeurtenissen chronologisch, terwijl het sujet de volgorde is waarin de schrijver ze vertelt.
• Plaats is de geografische locatie; ruimte omvat de zintuiglijk beschreven omgeving. Ruimte kan een personage karakteriseren of de sfeer bepalen.
• Vergelijk vertelde tijd met verteltijd: bij tijddekking zijn ze gelijk, bij tijdversnelling wordt langere tijd kort verteld en bij tijdvertraging wordt een kort moment uitvoerig beschreven.
• Een flashback onderbreekt de chronologie met verleden; een flashforward met toekomst. Vooruitwijzing en terugwijzing zijn kortere verwijzingen.
• Het perspectief bepaalt wat de lezer weet: ik-verteller (belevend ik of vertellend ik), personale verteller of alwetende verteller/auctoriale verteller.
• Een verhaal kan ab ovo, in medias res of post rem beginnen. Een open einde laat vragen over; een gesloten einde rondt verhaallijnen af.

Poëzieanalyse

• Poëzie gebruikt versregels en strofen; proza loopt door in alinea’s. Een enjambement is een zinsdoorloop over twee versregels.
• Let op rijm, metrum en versvoet. De vijf versvoeten zijn jambe, trochee, anapest, dactylus en amfibrachus.
• Beeldspraak maakt taal figuurlijk, bijvoorbeeld een metafoor of personificatie. Stijlfiguren wijken af van gewone formuleringen om nadruk, contrast of ironie te creëren.
• Bij een sonnet is de wending, ook wel volta of chute, een inhoudelijke omslag.