Samenvatting · Scheikunde · vwo 4 Atoombindingen en moleculaire stoffen 2.1

Atoombindingen en moleculaire stoffen

Atoombinding

• Een atoombinding ontstaat wanneer twee niet-metaalatomen een elektronenpaar delen. Dit gedeelde paar heet een gemeenschappelijk elektronenpaar en verbindt de atomen.
• De buitenste elektronenschillen overlappen. Daardoor telt elk atoom de gedeelde elektronen mee in zijn buitenste schil.
• Atomen vormen atoombindingen omdat zij zo een stabiele edelgasconfiguratie kunnen bereiken volgens de oktetregel.
• Een atoombinding heet ook een covalente binding.

Moleculen en formules

• Door één of meer atoombindingen ontstaan moleculen.
• Stoffen die uit moleculen bestaan, heten moleculaire stoffen.
• De molecuulformule geeft aan welke atoomsoorten en hoeveel atomen van elke soort in één molecuul aanwezig zijn. Een index geeft het aantal atomen aan; een index 1 wordt weggelaten.
  • ${\mathrm{O}}_2$: twee O-atomen.
  • ${\mathrm{H}}_2\mathrm{O}$: twee H-atomen en één O-atoom.
• De structuurformule laat zien hoe atomen verbonden zijn. Elk streepje stelt één bindend elektronenpaar voor. In $\mathrm{N}\equiv \mathrm{N}$ delen de stikstofatomen drie elektronenparen.

Covalentie

De covalentie is het aantal atoombindingen dat een atoom kan vormen om de edelgasconfiguratie te bereiken.

• Voor niet-metalen hangt de covalentie samen met de plaats in het periodiek systeem: hoe verder van groep 18, hoe meer bindingen meestal nodig zijn.
• H is een uitzondering op de oktetregel: met twee elektronen in de K-schil bereikt het de edelgasconfiguratie van helium.

Chemische reacties en naamgeving

• Bij een chemische reactie worden atoombindingen verbroken en/of gevormd. Bindingen verbreken kost energie; bindingen vormen levert energie op.
• Een faseovergang is geen chemische reactie, omdat geen atoombindingen veranderen: ${\mathrm{H}}_2\mathrm{O}(\mathrm{l})\to {\mathrm{H}}_2\mathrm{O}(\mathrm{g})$.
• Moleculaire verbindingen bevatten twee of meer verschillende atoomsoorten. In systematische namen geven voorvoegsels het aantal atomen aan, zoals mono-, di-, tri- en tetra-. De tweede atoomsoort krijgt bijvoorbeeld de uitgang -ide, zoals oxide of chloride.
• De elementen $\mathrm{B}{\mathrm{r}}_2$, $\mathrm{C}{\mathrm{l}}_2$, ${\mathrm{F}}_2$, ${\mathrm{I}}_2$, ${\mathrm{N}}_2$, ${\mathrm{H}}_2$ en ${\mathrm{O}}_2$ bestaan uit moleculen met twee identieke atomen.