Samenvatting · Spaans · havo 4 Pretérito perfecto: he hablado, has comido, ha vivido

Het pretérito perfecto is de Spaanse voltooide tijd. Je gebruikt hem voor iets wat in het verleden is gebeurd, maar nog een verband met nu heeft. Na deze samenvatting vorm je het perfecto met he, has, ha en het voltooid deelwoord, en ken je de onregelmatige deelwoorden.

Hoe je het perfecto vormt

Het perfecto bestaat uit twee delen: de tegenwoordige tijd van haber (het hulpwerkwoord) en het voltooid deelwoord (participio).

Het voltooid deelwoord is altijd hetzelfde. Het verandert dus niet in geslacht of getal wanneer het bij haber staat: Ella ha comido, ellos han comido.

Het voltooid deelwoord

Het deelwoord maak je zo:

Eindigt de stam van een -er- of -ir-werkwoord op een sterke klinker (a, e of o), dan krijgt de uitgang een accent: leer wordt leído, traer wordt traído, oír wordt oído.

Onregelmatige voltooid deelwoorden

Een aantal veelgebruikte werkwoorden heeft een eigen deelwoord. Leer deze lijst goed:

Samengestelde werkwoorden volgen hun basis: descubrir wordt descubierto, devolver wordt devuelto, describir wordt descrito.

Plaats van woordjes

De twee delen van het perfecto blijven bij elkaar. Een ontkenning, voornaamwoord of wederkerend voornaamwoord staat vóór he, has, ha, niet tussen haber en het deelwoord:

• No he terminado. (Ik ben niet klaar.)
• Lo hemos comprado. (We hebben het gekocht.)
• Me he levantado temprano. (Ik ben vroeg opgestaan.)

Wanneer gebruik je het perfecto?

Je gebruikt het perfecto voor een handeling in een periode die nog loopt of nog doorwerkt:

• Met woorden als hoy (vandaag), esta mañana (vanochtend), esta semana, este año: Hoy he trabajado mucho.
• Met ya (al) en todavía no (nog niet): ¿Ya has hecho los deberes? Todavía no los he hecho.
• Met alguna vez (ooit) en nunca (nooit): ¿Has estado alguna vez en México?
• Voor iets wat zojuist is gebeurd gebruik je ook acabar de + infinitief: Acabo de llegar. (Ik ben net aangekomen.)

Gaat het om een afgesloten periode, zoals ayer of el año pasado, dan gebruik je het indefinido: Ayer trabajé mucho.

Valkuilen

• Het deelwoord bij haber krijgt geen -a of -o als geslacht: "Ella ha comida" is fout.
• Haber is niet tener. Je zegt He comido, niet "Tengo comido" voor "ik heb gegeten".
• Het deelwoord dat bij ser of estar staat, is wel een bijvoeglijk naamwoord en past zich aan: Las ventanas están abiertas.
• Vergeet het accent niet bij leído en oído.

In het kort

• Perfecto = he, has, ha, hemos, habéis, han + voltooid deelwoord.
• Deelwoord: -ar wordt -ado, -er en -ir worden -ido; het blijft hetzelfde bij haber.
• Onregelmatig: abierto, dicho, escrito, hecho, muerto, puesto, visto, vuelto, roto.
• Voornaamwoorden en ontkenning staan voor haber.
• Perfecto bij hoy, esta semana, ya, todavía no, alguna vez; indefinido bij ayer en el año pasado.