Samenvatting · Economie · mavo 3 Consument, wonen en milieu

Consument, wonen en milieu

1. Samen sta je sterker

Als consument koop je producten en diensten. Een fabrikant of winkelier weet vaak meer over een product. Daarom zijn consumentenorganisaties belangrijk. Zij komen op voor de belangen van consumenten.

Voorbeelden zijn de Consumentenbond, Vereniging Eigen Huis en de ANWB.

Consumentenorganisaties geven:

• onpartijdige productinformatie: eerlijke, onafhankelijke informatie;
• informatie over rechten en plichten als consument;
• acties bij fabrikanten of de overheid om consumenten te beschermen.

Een winkelier geeft niet altijd onpartijdige informatie. De winkelier wil producten verkopen en winst maken.

Vergelijkend warenonderzoek

Bij een vergelijkend warenonderzoek worden gelijksoortige producten van verschillende merken vergeleken. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar:

• prijs;
• kwaliteit;
• energieverbruik;
• gebruiksgemak;
• gezondheid;
• milieu;
• etiket.

Vergelijkingssites geven ook productinformatie. Sommige sites worden gesponsord door producenten. Hun producten kunnen dan hoger in de resultaten staan. De informatie is dan minder betrouwbaar.

Prijs per standaardhoeveelheid

Producten hebben soms een verschillende inhoud. Reken daarom de prijs om naar een standaardhoeveelheid, zoals 100 gram, 1 kilogram of 1 liter.

150 gram noten kost afgerond € 2,25.

Keurmerken

Een keurmerk is een logo op een product. Het laat zien dat het product aan bepaalde eisen voldoet.

De Nutriscore is een voedselkeuzelogo. Letters en kleuren laten zien hoe gezond of ongezond een product is. De gezondste producten krijgen letter A en de kleur groen.

Prijsverschil in procenten

Let op het woord dan. Dit woord vertelt met welke prijs je vergelijkt.

Winkel B is dus 3,8% duurder dan winkel A.

2. Waar heb je recht op?

Het consumentenrecht is een verzameling wetten en regels die consumenten beschermen bij aankoop van een product. Consumenten hebben vaak minder kennis en geld dan fabrikanten.

Je hebt recht op een deugdelijk product. Een product moet bij normaal gebruik een bepaalde tijd meegaan. Dit hangt af van:

• het soort product;
• de prijs;
• wat de fabrikant of winkelier belooft.

Ook bij een product in de uitverkoop heb je recht op een deugdelijk product. Het consumentenrecht geldt niet als je iets koopt van een particulier, bijvoorbeeld een klasgenoot.

Onveilige producten

Gevolgschade is schade door een slecht product. Bijvoorbeeld: een apparaat veroorzaakt brand en daardoor raakt een kamer beschadigd.

Bedenktijd

Bij sommige aankopen heb je bedenktijd. Deze duurt veertien dagen. Je mag het product dan meestal zonder reden terugsturen.

Bedenktijd geldt bij aankopen:

• via internet;
• via telemarketing, als je vooraf toestemming gaf om gebeld te worden;
• aan de deur, op straat of tijdens verkoopdemonstraties bij bus- of bootreisjes.

Bij aankopen aan de deur, op straat en tijdens verkoopdemonstraties geldt bedenktijd alleen vanaf € 50.

Er is geen bedenktijd bij:

• bederfelijke producten;
• producten die je op maat laat maken.

Een winkel mag zelf een langere retourtermijn geven.

Waar haal je je recht?

Heb je een klacht? Ga dan eerst naar de leverancier waar je het product kocht. Kom je er niet uit? Dan kun je naar De Geschillencommissie. De uitspraak is bindend: beide partijen moeten zich eraan houden.

Belangrijke instanties:

• De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert de veiligheid van voedsel en consumentenproducten. De NVWA controleert ook dierenwelzijn en kan boetes opleggen.
• De ACM is de Autoriteit Consument & Markt. De ACM let erop dat bedrijven consumenten eerlijk behandelen en kan boetes geven.
• Op ConsuWijzer.nl staat informatie over consumentenrechten.

3. Wonen: huren of kopen

De woningmarkt bestaat uit vraag naar woningen en aanbod van woningen.

• De vraag komt van mensen die een woning zoeken.
• Het aanbod komt van mensen die woningen te koop of te huur aanbieden.

Een woningcorporatie bouwt, verhuurt en onderhoudt betaalbare woningen.

Huurtoeslag

Huurtoeslag is een financiële bijdrage van de overheid waarmee je een deel van de huur betaalt.

Je kunt recht hebben op huurtoeslag als:

• je inkomen niet te hoog is;
• je niet te veel spaargeld of ander vermogen hebt;
• de huur niet hoger is dan de maximumhuur.

Huurtoeslag is een overdrachtsinkomen. Je krijgt geld van de overheid zonder dat je ervoor werkt of bezit gebruikt.

Kosten bij het kopen van een huis

Bij een bestaande woning betaal je naast de koopprijs ook kosten koper (k.k.):

• overdrachtsbelasting: 2% van de koopprijs;
• notariskosten voor de transportakte.

Kopers tot 35 jaar betalen voor hun eerste huis geen overdrachtsbelasting.

De transportakte is het bewijs dat de woning aan de koper is geleverd. De notaris schrijft de akte in bij het Kadaster. Het Kadaster legt vast wie eigenaar is van grond, woningen en gebouwen.

Bij een nieuwbouwwoning betaal je geen overdrachtsbelasting. De btw en notariskosten zijn in de koopprijs verwerkt.

Gemeentelijke belastingen

De gemeente stelt ieder jaar de WOZ-waarde vast. WOZ betekent waardering onroerende zaken.

Een woningeigenaar betaalt onroerendezaakbelasting (ozb) aan de gemeente. De ozb is een percentage van de WOZ-waarde.

Andere gemeentelijke heffingen zijn:

• afvalstoffenheffing;
• rioolheffing.

De gemeente gebruikt deze inkomsten bijvoorbeeld voor afvalinzameling, wegen en riolering.

4. Consumeren en milieu

Door consumptie ontstaat milieuschade: schade aan onze leefomgeving.

Milieuschade ontstaat door:

• vervuiling van lucht, water en bodem;
• verbruik van grondstoffen;
• verbruik van fossiele brandstoffen;
• afval.

Fossiele brandstoffen zijn bijvoorbeeld aardgas en aardolie. Uitlaatgassen en fabrieken zorgen voor uitstoot van CO₂. Te veel CO₂ veroorzaakt opwarming van de aarde. Dit heet het broeikaseffect.

Ecologische voetafdruk

De ecologische voetafdruk is het stukje aarde dat je gebruikt om te leven. Je gebruikt grond voor voedsel, kleding, energie, wonen en afvalverwerking.

De gemiddelde Nederlander gebruikt ongeveer acht voetbalvelden. Per persoon is gemiddeld ongeveer 2,5 voetbalvelden beschikbaar. Daarom is het belangrijk je voetafdruk te verkleinen.

Dat kan door producten te kopen die:

• lokaal geproduceerd zijn;
• duurzaam geproduceerd zijn;
• deels gerecycled kunnen worden.

Een product heeft vier levensfases:

Recycling vermindert milieuschade. Onderdelen en grondstoffen kunnen opnieuw worden gebruikt.

Overheid en duurzame energie

De overheid wil energieverbruik verminderen en duurzame energie stimuleren.

• Energiebelasting maakt energie duurder. Daardoor worden mensen gestimuleerd minder energie te gebruiken.
• Subsidie is een financiële bijdrage van de overheid om burgers en bedrijven te stimuleren.
• Voor isolatie of een warmtepomp kan subsidie worden gegeven.
• Op zonnepanelen is de btw 0%.
• Een energiebespaarlening heeft lage rente.

De terugverdientijd is de tijd die nodig is om de aanschaf terug te verdienen door besparingen.

Maatschappelijke kosten

Maatschappelijke kosten zijn alle nadelen voor de samenleving, bijvoorbeeld door milieuschade.

Sommige maatschappelijke kosten zijn in geld uit te drukken, zoals het opruimen van afval. Andere kosten zijn moeilijk in geld uit te drukken, zoals:

• geluidsoverlast;
• schade aan de natuur;
• gezondheidsproblemen door uitlaatgassen.