Samenvatting · Geschiedenis · mavo 4 Nederlandse democratie en Eerste Wereldoorlog

Nederlandse democratie en Eerste Wereldoorlog

Nederlandse democratie

• In 1848 kwam de grondwetsherziening van Thorbecke. Nederland werd een parlementair stelsel: het parlement kreeg de macht.
• De koning is onschendbaar. De ministers zijn door de ministeriële verantwoordelijkheid verantwoordelijk voor wat de koning doet en zegt.
• De regering bestaat uit de koning en de ministers. Het parlement bestaat uit de Eerste Kamer en de Tweede Kamer.

Politieke stromingen

• De schoolstrijd ging over de betaling van bijzonder onderwijs.
• Door de industriële revolutie ontstond de sociale kwestie: arbeiders hadden slechte woon- en werkomstandigheden.
• Daarom kwamen er sociale wetten. Die beschermen mensen tegen armoede, ziekte, ouderdom en werkloosheid.

Kiesrecht en grondrechten

• Eerst was er censuskiesrecht: alleen mensen die genoeg belasting betaalden, mochten stemmen.
• Het caoutchouc-artikel van 1887 breidde het kiesrecht voor mannen uit.
• In 1917 kwam de Pacificatie van 1917: algemeen kiesrecht voor mannen en financiële gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs.
• In 1919 kregen vrouwen algemeen kiesrecht. Dit was een belangrijk doel van het feminisme tijdens de eerste feministische golf.
• Nederland werd een parlementaire democratie: burgers kiezen het parlement.

De Tweede Kamer heeft onder andere het recht van initiatief, recht van amendement, recht van budget, recht van interpellatie en recht van enquête. Burgers worden beschermd door klassieke grondrechten, sociale grondrechten en de rechtsstaat.

Eerste Wereldoorlog

• De oorlog begon in 1914. De spanningen waren groter geworden door nationalisme, modern imperialisme, militarisme, de wapenwedloop en bondgenootschappen.
• Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en het Turkse Rijk waren de centralen. Rusland, Frankrijk en Groot-Brittannië waren de geallieerden.
• Duitsland wilde met het Von Schlieffenplan een tweefrontenoorlog voorkomen. Toch moest Duitsland uiteindelijk op twee fronten vechten.

Verloop en gevolgen

• Door loopgraven, moderne wapens en langdurige gevechten vielen veel slachtoffers.
• Het was een totale oorlog: de hele samenleving werd ingezet. Regeringen gebruikten propaganda, vijandbeelden en censuur.
• Nederland bleef neutraal, maar kreeg handelsproblemen. Door handelsbelemmeringen en schaarste kwam er een distributiestelsel.
• In 1917 vond de Russische Revolutie plaats. De communisten grepen de macht.
• Duitsland verloor mede doordat de VS zich in 1917 bij de geallieerden aansloten. In 1918 kwam de wapenstilstand.
• In 1919 legde het Verdrag van Versailles zware voorwaarden op aan Duitsland. De Volkenbond moest een nieuwe oorlog voorkomen.

Voorbeeld