Postmodernisme in kunst en ontwerp
Samenvatting
Postmodernisme in kunst en ontwerp
Kunst · vwo 6
COMMUNITY
Samenvatting · Kunst · vwo 5 Functies van kunst: waarom maken en gebruiken mensen kunst?
StudyZone
KunstVak
WAT ZIT ERIN
1Kunst is nooit zomaar mooi. Mensen maken een beeld, bouwen een gebouw of schrijven een lied met een doel. Dat doel heet de functie. Na deze samenvatting herken je de belangrijkste functies, kun je ze bij een kunstwerk onderbouwen en begrijp je waarom een werk meer dan één…
Bewaar deze samenvatting
Kunst is nooit zomaar mooi. Mensen maken een beeld, bouwen een gebouw of schrijven een lied met een doel. Dat doel heet de functie. Na deze samenvatting herken je de belangrijkste functies, kun je ze bij een kunstwerk onderbouwen en begrijp je waarom een werk meer dan één functie kan hebben.
Wat is een functie?
De functie van een kunstwerk is het doel waarvoor het gemaakt is of gebruikt wordt. Je vraagt dus: wat moet dit werk doen, voor wie en waarom?
- Een functie kan oorspronkelijk zijn (waarvoor de maker het bedoelde) of later ontstaan (waarvoor het nu wordt gebruikt, zoals een altaarstuk in een museum).
- Een werk heeft vaak meer functies tegelijk. Een kathedraal is religieus, maar toont ook de macht en rijkdom van de stad.
- De functie hangt samen met opdrachtgever, publiek en tijd.
De belangrijkste functies
| Functie | Wat doet het werk? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Religieus (geloof en rituelen) | Ondersteunt geloof of ritueel | Gregoriaanse gezangen, een altaarstuk |
| Representatie (status en macht) | Toont rijkdom, macht of aanzien | Een portret van een vorst, het paleis van Versailles |
| Politiek of propaganda | Beïnvloedt mensen voor een politiek doel | Een propagandaposter |
| Sociaal en maatschappelijk | Laat een misstand zien of wil iets veranderen | Een kritisch toneelstuk of een protestlied |
| Decoratief | Versiert een ruimte of voorwerp | Een tegeltableau, behang |
| Herinneren en documenteren | Houdt iets of iemand in herinnering | Een oorlogsmonument, een portret |
| Expressief | Uit gevoelens of ideeën van de maker | Een expressionistisch schilderij |
| Educatief of informatief | Leert of informeert | Een voorstelling voor kinderen, een documentaire |
| Vermaak (entertainment) | Wil ontspannen en vermaken | Een popconcert, een blockbusterfilm |
| Commercieel | Wil iets verkopen | Een reclamespot |
Hoe je een functie herkent
Kijk naar:
1
Waar staat het? Een kerk, paleis, museum, straat, bioscoop of woonkamer vertelt veel.
2
Voor wie is het? Een koning, de kerk, burgers, een massapubliek of de maker zelf?
3
Hoe is het gemaakt? Rijk materiaal, enorme schaal of veel versiering kan op status wijzen.
4
Wat is de boodschap? Een duidelijke oproep of afbeelding van een voorbeeld wijst vaak op propaganda of educatie.
Functies in de praktijk
Beeldende kunst. Een middeleeuws altaarstuk had een religieuze functie: het hielp gelovigen bij de eredienst. In de Gouden Eeuw hingen rijke burgers groepsportretten op om hun status te tonen. Een politieke poster gebruikt een sterke, eenvoudige afbeelding om snel te overtuigen.
Architectuur. Een kathedraal is er voor de eredienst, maar toont ook de macht van de kerk. Een paleis laat de macht van een vorst zien. Een stadhuis geeft het bestuur van de stad een gezicht.
Muziek. Gregoriaans zingen is een onderdeel van de liturgie (religieus). Barokmuziek aan het hof ondersteunt de glans van de vorst (representatie). Een protestlied wil iets veranderen (sociaal en politiek). Popmuziek is vooral vermaak en commercieel.
Theater en dans. Het epische theater van Bertolt Brecht wil het publiek aan het denken zetten over de samenleving (sociaal-politiek). Een klassiek ballet is vermaak voor een hofpubliek.
Film. Een speelfilm is vermaak, een documentaire heeft een informatieve functie, een reclamefilm een commerciële.
Functie en context
De functie verandert met de tijd en de omgeving:
- Een altaarstuk is in een kerk religieus, in een museum vooral een kunstwerk om naar te kijken.
- Een portret van een vorst was ooit propaganda, nu is het een historisch document.
- Graffiti kan een misdrijf zijn, een protest of een vorm van expressie, afhankelijk van wie ernaar kijkt.
Bij een examenvraag over functie moet je dus altijd aangeven in welke context je de functie bepaalt.
Zo onderbouw je een functie
1
Benoem de functie met het vakbegrip.
2
Verwijs naar het werk: noem een kenmerk dat je ziet of hoort.
3
Leg de koppeling uit: waarom past dat kenmerk bij de functie?
Voorbeeld
"Het portret heeft een representatieve functie. De man draagt een duur kostuum en staat in een statige pose. Zo laat hij zijn rijkdom en aanzien zien aan wie het schilderij bekijkt."
Valkuilen
- Je noemt "mooi maken" als enige functie. Dat is meestal te dun: kijk naar opdrachtgever en publiek.
- Je noemt alleen de functie, zonder een kenmerk van het werk. Zonder kenmerk geen punt.
- Je vergeet dat een werk meer functies kan hebben. Noem er twee als de vraag erom vraagt.
- Je mengt functie met betekenis. De betekenis zegt wat er staat of klinkt, de functie zegt waarvoor het dient.
In het kort
- De functie is het doel van een werk: wat moet het doen, voor wie en waarom?
- Belangrijke functies: religieus, representatie, politiek, sociaal, decoratief, herinneren, expressief, educatief, vermaak, commercieel.
- Een werk heeft vaak meer functies en de functie verandert met de context.
- Onderbouw met het begrip, een kenmerk uit het werk en de koppeling.
Meer Kunst uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
