Samenvatting · Maatschappijleer · vwo 4 Politiek, partijen en verkiezingen

Politiek, partijen en verkiezingen

Bestuursniveaus

• De gemeenteraad en Provinciale Staten zijn gekozen volksvertegenwoordigingen. De gemeenteraad controleert bovendien het gemeentebestuur.
• Het Europees Parlement heeft 720 leden, die voor vijf jaar worden gekozen. De Europese Commissie bestaat uit 27 commissarissen (één per lidstaat), ieder met een eigen terrein en betrokken bij de begroting.

Politieke partijen en ideeën

• Een politieke partij is een groep mensen met vergelijkbare ideeën, ideologie en idealen die samen politieke invloed wil uitoefenen.
• De eerste politieke partij was de Anti-Revolutionaire Partij, opgericht door Abraham Kuyper in 1879.
• Een one-issuepartij richt zich vooral op één onderwerp.
• Door ontzuiling, individualisering en de multiculturele samenleving ontstonden meer partijen en meer zwevende kiezers.

Politieke partijen verschillen op drie dimensies:

• Sociaal-cultureel: conservatief wil behouden wat is bereikt; progressief wil de maatschappij veranderen.
• Economisch: rechts kiest voor een kleine rol van de overheid, links voor een grote rol.
• Globalisering: nationalistisch stelt het eigen land centraal; kosmopolitisch benadrukt internationale verbondenheid, zoals NAVO, EU en VN.

Iedere partij moet democratische waarden respecteren: vrijheid, gelijkheid en inspraak.

Verkiezingen en kabinetsformatie

• Representatie betekent dat burgers vertegenwoordigers kiezen; representativiteit is de mate waarin hun beleid aansluit bij kiezers.
• Nederland gebruikt evenredige vertegenwoordiging: stemmen worden verdeeld over zetels. De kiesdeler is het aantal stemmen voor één zetel.
• Na verkiezingen onderzoekt een informateur coalitiemogelijkheden. Daarna vormt de formateur een kabinet, wordt een regeerakkoord opgesteld, worden ministersposten verdeeld en benoemt de koning ministers en staatssecretarissen.

Voorbeeld