Arbeidsmarkt en werkloosheid
Samenvatting
Arbeidsmarkt en werkloosheid
Economie · mavo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Economie · mavo 2 Behoeften en schaarste: waarom je moet kiezen
StudyZone
EconomieVak
WAT ZIT ERIN
1Je wilt een nieuwe telefoon, mooie kleren en een dagje pretpark, maar je zakgeld is beperkt. Na deze samenvatting weet je wat behoeften zijn, waarom er schaarste is, waarom je daardoor moet kiezen en wat een keuze je eigenlijk kost. Behoeften Een behoefte is het gevoel…
Bewaar deze samenvatting
Je wilt een nieuwe telefoon, mooie kleren en een dagje pretpark, maar je zakgeld is beperkt. Na deze samenvatting weet je wat behoeften zijn, waarom er schaarste is, waarom je daardoor moet kiezen en wat een keuze je eigenlijk kost.
Behoeften
Een behoefte is het gevoel dat je iets mist of wilt hebben. Je hebt honderden behoeften: eten, een dak boven je hoofd, een telefoon, vrienden, een vakantie.
| Soort behoefte | Wat is het? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Primaire behoeften | nodig om te kunnen leven | eten, drinken, slapen, onderdak, kleding |
| Secundaire behoeften | niet nodig om te overleven, wel prettig | smartphone, merkkleding, bioscoop, vakantie |
Behoeften veranderen. Vroeger bestond de behoefte aan een smartphone nog niet, nu wil bijna iedereen er een. Bovendien houden behoeften nooit op: heb je één wens vervuld, dan komt er vaak een nieuwe.
Goederen en diensten
Een behoefte bevredig je met goederen of diensten.
| Wat is het? | Voorbeelden | |
|---|---|---|
| Goederen | dingen die je kunt aanraken | brood, fiets, laptop, jas |
| Diensten | iets wat iemand voor je doet | knippen, les, busrit, bioscoop |
Bij goederen maak je nog een verschil:
- Verbruiksgoederen zijn na gebruik op of verdwenen, zoals brood en shampoo.
- Gebruiksgoederen kun je lang blijven gebruiken, zoals een fiets en een laptop.
Schaarste
Schaarste betekent dat er te weinig middelen zijn om alle behoeften te bevredigen. Middelen zijn bijvoorbeeld geld, tijd en grondstoffen. Je behoeften zijn bijna onbeperkt, je middelen niet.
- Je zakgeld is schaars: je kunt niet alles kopen wat je wilt.
- Je tijd is schaars: een dag heeft maar 24 uur, dus je kunt niet tegelijk sporten, gamen en huiswerk maken.
- Grondstoffen zijn schaars: er is maar een beperkte hoeveelheid olie en goede landbouwgrond.
Een goed is schaars als er minder van is dan mensen willen hebben. Daarom moet je er iets voor geven, meestal geld. Goederen die schaars zijn, heten economische goederen. Goederen waar iedereen genoeg van heeft en die dus niets kosten, heten vrije goederen. De lucht die je inademt is een voorbeeld.
Let op
schaars is niet hetzelfde als zeldzaam. Brood is niet zeldzaam, maar wel schaars: er is minder van dan mensen zouden willen als het gratis was, en daarom kost het geld.
Kiezen
Door schaarste moet iedereen keuzes maken. Consumenten kiezen wat ze kopen, bedrijven kiezen wat ze maken en de overheid kiest waaraan ze belastinggeld uitgeeft.
Het economisch principe zegt dat je met zo min mogelijk middelen een zo groot mogelijke behoeftebevrediging wilt bereiken. Je kiest dus slim: je vergelijkt prijzen, let op kwaliteit en vraagt jezelf af of je het echt nodig hebt.
Zo maak je een goede keuze:
1
Wat wil ik precies?
2
Wat kost het, in geld en in tijd?
3
Wat kan ik met hetzelfde geld of dezelfde tijd anders doen?
4
Welke keuze geeft mij het meeste voldoening?
Alternatieve kosten
Elke keuze kost iets: datgene wat je daardoor niet kunt doen. Alternatieve kosten (ook wel offerkosten) zijn de waarde van het beste alternatief dat je laat schieten als je iets kiest.
Voorbeeld
Fleur heeft € 60 en twijfelt tussen twee dingen.
- Een paar sneakers van € 60.
- Een avond naar de bioscoop met een vriendin: twee kaartjes van € 12 en samen pizza eten voor € 36. Samen is dat € 24 plus € 36 is € 60.
Kiest Fleur voor de sneakers, dan zijn haar alternatieve kosten de bioscoopavond met pizza. Ze betaalt dus niet alleen € 60, ze mist ook een leuke avond.
Alternatieve kosten gelden ook voor tijd. Daan kan op zaterdagmiddag vier uur werken en daar € 40 mee verdienen, of hij kan gaan voetballen. Gaat hij voetballen, dan zijn zijn alternatieve kosten die € 40. Voetballen is voor hem dus niet "gratis".
Alleen het beste alternatief telt. Had Fleur nog een derde keuze, dan zijn haar alternatieve kosten het alternatief dat ze zou hebben gekozen als de sneakers er niet waren.
Ruilen en wie meedoet
Niemand maakt alles zelf. De bakker bakt brood en jij koopt het. Zo kan iedereen doen waar hij goed in is en ruilen voor de rest. Dat heet arbeidsverdeling. Tegenwoordig ruil je meestal met geld, want met geld kun je overal betalen.
In de economie doen vier partijen mee:
| Wie? | Wat doen ze? |
|---|---|
| Gezinnen (consumenten) | kopen goederen en diensten |
| Bedrijven (producenten) | maken goederen en diensten |
| Overheid | regelt dingen voor iedereen, zoals wegen en scholen |
| Buitenland | koopt en verkoopt met ons |
Veelgemaakte fouten
- Schaars betekent niet "zeldzaam", maar "te weinig voor wat mensen willen".
- Alternatieve kosten zijn niet de prijs. De prijs is wat je betaalt, alternatieve kosten zijn wat je opgeeft.
- Alternatieve kosten zijn niet alles wat je laat liggen, alleen het beste alternatief.
- "Gratis" betekent niet dat het niets kost: iemand betaalt ervoor, of jij geeft er tijd voor op.
In het kort
- Een behoefte is een gevoel van gemis; primaire behoeften heb je nodig om te leven, secundaire niet.
- Je bevredigt behoeften met goederen en diensten.
- Schaarste is een tekort aan middelen (geld, tijd, grondstoffen) vergeleken met je behoeften.
- Door schaarste moet je kiezen; het economisch principe is met zo min mogelijk middelen een zo groot mogelijke behoeftebevrediging bereiken.
- Alternatieve kosten zijn de waarde van het beste alternatief dat je opgeeft.
- Mensen ruilen goederen en diensten, meestal met geld als ruilmiddel.
Meer Economie uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
