Arbeidsmarkt en werkloosheid
Samenvatting
Arbeidsmarkt en werkloosheid
Economie · mavo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Economie · mavo 3 Inflatie, koopkracht en indexcijfers
Leerling mavo 3
EconomieVak
WAT ZIT ERIN
1Inflatie, koopkracht en indexcijfers Procentuele verandering Een procentuele verandering laat zien hoeveel een prijs stijgt of daalt vergeleken met de oude prijs. percentage verandering = (nieuw - oud)/(oud) ×…
Bewaar deze samenvatting
Inflatie, koopkracht en indexcijfers
Procentuele verandering
Een procentuele verandering laat zien hoeveel een prijs stijgt of daalt vergeleken met de oude prijs.
Voorbeeld
een product stijgt van € 40 naar € 46.
De prijs stijgt dus met 15%.
Let op
eerst 20% verhogen en daarna 20% verlagen geeft geen gelijke prijs. Na de verhoging wordt de verlaging namelijk berekend over een ander bedrag.
Indexcijfers
Een indexcijfer vergelijkt een waarde met de waarde in het basisjaar. In het basisjaar is het indexcijfer altijd 100.
- Een indexcijfer boven 100 betekent een stijging.
- Een indexcijfer onder 100 betekent een daling.
- Een prijsindexcijfer laat zien hoe prijzen veranderen.
Voorbeeld
de prijs stijgt van € 50 naar € 60.
Het prijsindexcijfer is 120. De prijs is dus 20% hoger dan in het basisjaar.
Inflatie en deflatie
Inflatie is een algemene stijging van de prijzen. Het inflatiepercentage geeft aan hoeveel procent prijzen hoger zijn dan een jaar eerder.
Het tegenovergestelde is deflatie: dan dalen de prijzen.
Inflatie kan ontstaan doordat:
- de vraag naar producten meer stijgt dan het aanbod;
- de kosten van bedrijven stijgen, bijvoorbeeld door hogere lonen of duurdere grondstoffen;
- belastingen of heffingen stijgen, bijvoorbeeld de btw.
CPI en wegingsfactoren
Het CBS berekent het consumentenprijsindexcijfer (cpi). Het cpi laat zien hoe prijzen gemiddeld zijn veranderd ten opzichte van het basisjaar.
Niet elke productgroep telt even zwaar mee. Daarom gebruikt het CBS een wegingsfactor. Huisvesting heeft bijvoorbeeld vaak een hoge wegingsfactor, omdat huishoudens daar veel geld aan uitgeven.
Bereken het cpi in drie stappen:
1
Vermenigvuldig elk prijsindexcijfer met de bijbehorende wegingsfactor.
2
Tel deze uitkomsten op.
3
Deel de uitkomst door het totaal van de wegingsfactoren.
Koopkracht en geldontwaarding
Koopkracht is de hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen. Bij inflatie kun je met hetzelfde inkomen minder kopen. Dit heet geldontwaarding.
Een nominale verandering is een verandering zonder rekening te houden met inflatie, bijvoorbeeld een loonstijging van 3%.
Een reële verandering houdt wel rekening met inflatie.
Voorbeeld
je loon stijgt met 3,5% en de inflatie is 1,5%.
Je koopkracht stijgt reëel met 2%.
Lonen en prijzen
Bij prijscompensatie stijgen de lonen evenveel als de prijzen. De koopkracht blijft dan gelijk.
Hogere lonen kunnen leiden tot hogere kosten voor bedrijven. Bedrijven verhogen dan hun prijzen. Daardoor ontstaat opnieuw inflatie en kunnen werknemers weer hogere lonen eisen. Deze vicieuze cirkel heet een loon-prijsspiraal.
Voorbeeld
Opgave
Een jas kostte in het basisjaar € 80. Nu kost de jas € 88. Bereken het prijsindexcijfer en leg uit wat dit betekent voor de koopkracht.
Oplossing
1Bereken het prijsindexcijfer: .2Het prijsindexcijfer is hoger dan 100, dus de prijs is gestegen.3De jas is duurder. Met hetzelfde inkomen kun je minder kopen.
Antwoord
Het prijsindexcijfer is 110; de jas is 10% duurder en de koopkracht daalt.
Meer Economie uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
