Samenvatting · Maatschappijleer · vwo 4 Maatschappelijke problemen en democratie

Maatschappelijke problemen en democratie

Maatschappelijke problemen

• Een maatschappelijk probleem heeft invloed op de samenleving en kent verschillende meningen en actoren. De overheid kan een rol spelen bij oplossingen en het probleem krijgt media-aandacht.
• Waarden zijn uitgangspunten die mensen belangrijk vinden. Daaruit volgen normen: gedragsregels die bij waarden passen. Botsende waarden kunnen leiden tot verschillende standpunten.
• Een belang is het voordeel dat iemand bij een keuze heeft. Een dilemma is een keuze tussen alternatieven die allemaal duidelijke nadelen hebben.

Democratie en rechtsstaat

• In een democratie heeft de bevolking direct of indirect invloed op belangrijke besluitvorming. Nederland is een representatieve democratie: burgers kiezen volksvertegenwoordigers.
• Nederland heeft een parlementair stelsel met een niet-gekozen staatshoofd, de koning. In een presidentieel stelsel kiezen burgers zowel het parlement als het staatshoofd; de president benoemt ministers.
• Een parlementaire democratie heeft politieke grondrechten, maatschappelijke vrijheid, bescherming van minderheden, trias politica en persvrijheid. De trias politica verdeelt macht over:
  • wetgevende macht: Eerste Kamer, Tweede Kamer en regering/kabinet;
  • uitvoerende macht: regering/kabinet, ministers, politie en OM;
  • rechterlijke macht: rechters en OM.
• In een dictatuur ligt alle macht bij één persoon of groep.

Politieke besluitvorming

• Volgens het systeemmodel van D.A. Easton komen eisen en steun vanuit de omgeving als invoer binnen. Poortwachters, zoals media en belangen-/pressiegroepen, bepalen mede welke onderwerpen de politiek bereiken.
• Tijdens conversie verwerkt de politiek wensen en eisen. De uitvoer bestaat uit uitgevoerd beleid en wetten. Via terugkoppeling ontstaan nieuwe eisen of steun.

Parlement en kabinet

• De Tweede Kamer heeft 150 zetels; voor een meerderheid zijn 76 zetels nodig. Zij maakt mede wetten en controleert de regering.
• De Eerste Kamer telt 75 leden, wordt indirect gekozen via Provinciale Staten en kan wetten goedkeuren of afkeuren.
• Een coalitie vormt doorgaans het kabinet; de oppositie controleert de regering.

Voorbeeld