VRAAG 1 · HISTORISCH REDENEREN: OORZAKEN, GEVOLGEN EN ONTWIKKELINGEN
Oefentoets
10 vragen
Historisch redeneren: oorzaken, gevolgen en ontwikkelingen
Geschiedenis · havo 4
COMMUNITY
Samenvatting · Geschiedenis · havo 2 De islamitische wereld: van Mohammed tot de bloei van de wetenschap
StudyZone
GeschiedenisVak
WAT ZIT ERIN
1Terwijl West-Europa in de middeleeuwen versnipperd was, groeide in het Midden-Oosten een groot rijk waarin handel, kunst en wetenschap bloeiden. Na het lezen weet je hoe de islam ontstond, hoe hij zich verspreidde en wat Europa leerde van de islamitische wereld. Het begin…
Bewaar deze samenvatting
Terwijl West-Europa in de middeleeuwen versnipperd was, groeide in het Midden-Oosten een groot rijk waarin handel, kunst en wetenschap bloeiden. Na het lezen weet je hoe de islam ontstond, hoe hij zich verspreidde en wat Europa leerde van de islamitische wereld.
Het begin van de islam
De islam ontstond in de zevende eeuw (rond het jaar 610) op het Arabisch schiereiland, in de handelsstad Mekka. Daar leefde Mohammed (ongeveer 570-632). Moslims geloven dat hij boodschappen van God (Allah) kreeg, via de engel Gabriël. Die boodschappen zijn opgeschreven in de Koran, het heilige boek van de islam.
In het jaar 622 vertrok Mohammed met zijn volgelingen naar Medina. Die reis heet de hidjra. Met dit jaar begint de islamitische jaartelling. In Medina groeide de groep gelovigen en later keerde Mohammed terug naar Mekka. Mohammed overleed in 632.
De vijf zuilen
Elke moslim volgt vijf kernregels, de vijf zuilen van de islam:
1
de geloofsbelijdenis (sjahada): er is één God en Mohammed is zijn profeet;
2
het gebed (salaat), vijf keer per dag;
3
het geven van aalmoezen aan arme mensen (zakaat);
4
het vasten in de maand ramadan (sawm);
5
de bedevaart naar Mekka (hadj), als je dat kunt betalen.
Joden en christenen werden in de islamitische wereld gezien als "volkeren van het Boek", omdat zij ook in één God geloofden. Zij mochten hun geloof houden, maar betaalden extra belasting.
Een wereldrijk
Na de dood van Mohammed werden zijn opvolgers kaliefen genoemd. Binnen een eeuw veroverden Arabische legers een enorm gebied: Syrië, Egypte, Perzië, Noord-Afrika en in 711 een groot deel van Spanje. Dit Spaanse deel heette Al-Andalus. In 732 werd een Arabisch leger in Frankrijk, bij Poitiers, tegengehouden door de Frankische leider Karel Martel.
Waarom ging het zo snel? De buurrijken, Byzantium en Perzië, waren verzwakt door oorlogen. De veroveraars gaven veel mensen de kans om hun geloof te houden. Er was ook één taal, het Arabisch, die in het hele rijk werd gebruikt voor godsdienst, bestuur en wetenschap.
- De Omajjaden regeerden vanuit Damascus (661-750).
- Daarna kwamen de Abbasiden aan de macht. Zij bouwden Bagdad als nieuwe hoofdstad (vanaf 762).
- In 1258 veroverden Mongolen Bagdad. Daarmee eindigde de bloeitijd van de stad.
Sunnieten en sjiieten: al vroeg ontstond ruzie over wie Mohammed moest opvolgen. De sunnieten vonden dat de gelovigen een kalief kozen. De sjiieten vonden dat alleen familie van Mohammed via zijn neef en schoonzoon Ali de leider kon zijn. Die splitsing bestaat nog steeds.
Handel en steden
De islamitische wereld lag tussen Europa, Afrika en Azië. Handelaren verhandelden specerijen, zijde, papier, goud en slaven over de Zijderoute en over zee. Steden als Bagdad, Caïro en Córdoba waren veel groter en rijker dan de meeste Europese steden in die tijd. Er waren bibliotheken, ziekenhuizen en markten.
Wetenschap en cultuur
In Bagdad stond het Huis van Wijsheid, waar geleerden Griekse, Perzische en Indiase teksten vertaalden naar het Arabisch. Daardoor bleef veel oude kennis bewaard en werd er nieuwe kennis bij gemaakt.
| Geleerde | Bekend van |
|---|---|
| Al-Chwarizmi | Schreef over rekenen en vergelijkingen. Het woord algebra komt van zijn boek en het woord algoritme van zijn naam. |
| Ibn Sina (Avicenna) | Arts. Zijn medische encyclopedie werd eeuwenlang in Europa gebruikt. |
| Ibn Rusjd (Averroës) | Filosoof uit Córdoba die de werken van Aristoteles uitlegde. |
Ook onze cijfers (1, 2, 3, enzovoort) komen via de islamitische wereld uit India naar Europa. Verder maakten islamitische astronomen sterrenkaarten en verbeterden ze het astrolabium, een instrument om de stand van de zon en de sterren te meten.
Contact met Europa
Europa leerde veel van de islamitische wereld, vooral via Spanje en Sicilië en via de handel. In steden als Toledo vertaalden geleerden Arabische teksten naar het Latijn. Daardoor kwam Europese kennis van wiskunde, geneeskunde en filosofie op gang. Er was ook oorlog, bijvoorbeeld in de kruistochten vanaf 1096, maar er was ook handel en samenwerking.
Let op
- Arabier en moslim zijn niet hetzelfde. Niet alle Arabieren zijn moslim en de meeste moslims ter wereld zijn geen Arabier.
- De islam is niet hetzelfde als het Midden-Oosten. Het gebied had al eeuwen een eigen geschiedenis voordat de islam ontstond.
- De islamitische wereld was niet één staat zonder verschillen. Er waren steeds meerdere machtscentra en rijken.
- Wetenschap werd niet "alleen overgenomen". Geleerden uit de islamitische wereld ontdekten ook zelf veel nieuws.
In het kort
- De islam ontstond rond 610 in Mekka; Mohammed vertrok in 622 naar Medina (hidjra).
- De vijf zuilen zijn de kernregels van elke moslim.
- Binnen een eeuw ontstond een wereldrijk van Spanje tot Perzië; de Abbasiden regeerden vanuit Bagdad.
- Sunnieten en sjiieten verschillen van mening over de opvolging van Mohammed.
- Handel en wetenschap bloeiden; het Huis van Wijsheid vertaalde en ontwikkelde kennis.
- Europa leerde via Spanje, Sicilië en de handel veel van de islamitische wereld.
Meer Geschiedenis uit de Oefentoetsen
Staat hier iets dat niet klopt of niet hoort? .
